Trong điều kiện địa hình phức tạp, dấu tích chiến tranh phai mờ và nhân chứng tuổi cao, Đội K72 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai vẫn kiên trì thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy không chỉ là kết quả của sự nỗ lực mà còn là sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Kết quả tìm kiếm tại xã Minh Đức
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên chiến trường Campuchia, Đội K72 chuyển ngay sang công tác trong nước với tinh thần “còn thông tin về các phần mộ liệt sĩ là còn lên đường”. Tại khu vực xã Minh Đức, thành phố Đồng Nai, đội đã tìm thấy 7 hài cốt liệt sĩ sau nhiều ngày bám địa bàn và xác minh thông tin. Kết quả này khẳng định sự đúng đắn của công tác phối hợp và tạo khí thế mới cho đội mở rộng phạm vi tìm kiếm.
Chỉ đạo và động viên từ lãnh đạo
Ngày 19/7, Đại tá Nguyễn Thanh Phong, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố Đồng Nai, đã đến hiện trường chỉ đạo và động viên lực lượng. Ông cho biết: “Công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ thường xuyên của lực lượng vũ trang. Hiện nay Đội K72 phân lực lượng thành 5 mũi tìm kiếm, và đã tăng cường xe máy chuyên dụng để hỗ trợ hiệu quả hơn”.
Khó khăn trong quá trình tìm kiếm
Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72, chia sẻ: “Khó khăn lớn nhất là khu vực này đã cày xới nhiều lần trong quá trình khai hoang trồng cao su, dấu tích hầm hào và bãi mộ bị xóa lấp. Do đó, công tác tìm kiếm đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và kinh nghiệm”. Suốt buổi sáng 19/7, các chiến sĩ chỉ phát hiện một số viên đạn và tăng quân dụng. Đến khoảng 11 giờ trưa, lực lượng phát hiện nhiều răng và xương tại vị trí gần đường liên xã. Đến gần 12 giờ, một liệt sĩ được chôn trong tăng hiện ra gần như còn nguyên vẹn.
Trung tá Cao Tiến Huỳnh (Đội K72) xúc động: “Khoảnh khắc phát hiện những phần mộ liệt sĩ, niềm vui vỡ òa trên gương mặt mỗi cán bộ, chiến sĩ. Mọi mệt mỏi sau nhiều giờ đào đất dường như tan biến”. Thượng úy Nguyễn Vũ Huy (Phân đội trưởng Phân đội 2) cho biết thêm: “Niềm hạnh phúc vì tìm được các anh đã tiếp thêm động lực để cả đội nhanh chóng mở rộng phạm vi tìm kiếm, cẩn trọng rà soát từng mét đất”.
Di vật và thông tin lịch sử
Trong những ngày qua, Đội K72 đã đào hàng nghìn mét vuông đất, 300m đường hào và phát hiện 7 hài cốt liệt sĩ cùng di vật gồm: 2 khẩu súng AK, 6 cây bút, 2 bình tông, 4 đôi dép cao su, các mẩu tăng võng, dây đai lưng và 1 cây bút mực khắc dòng chữ “Tiến Quy” kèm hình ảnh đôi chim bồ câu. Theo Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai, địa bàn xã Minh Đức từng hứng chịu nhiều đợt oanh tạc khốc liệt, là trận địa của lực lượng du kích và bộ đội chủ lực gồm Sư đoàn 7, Sư đoàn 9 và Trung đoàn 201, Sư đoàn 302 trong giai đoạn 1968-1975.
Vai trò của nhân chứng và người dân
Cựu chiến binh Trần Công Nhiên (xã Minh Đức), từng là trinh sát địa phương từ năm 1965, cho biết: “Tại khu vực Đội K72 đang tìm kiếm có hơn 40 mộ liệt sĩ được chôn rải rác dọc tuyến đường. Hiện tôi theo sát đội để hỗ trợ tìm kiếm và cất bốc các chú về nơi an nghỉ”. Ông mong các phần mộ được tìm thấy có danh tính cụ thể để thân nhân không phải ngóng chờ hàng chục năm.
Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, Quân khu 7 triển khai tìm kiếm tại 13 điểm, trong đó Đồng Nai có xã Minh Đức, Vườn quốc gia Bù Gia Mập, phường Lộc Ninh và Xuân Lộc. Tại Minh Đức, do khu vực rộng lớn, đơn vị đã huy động máy đào và tăng nhân lực lên 65 người. Người dân cũng tự nguyện góp sức: anh Nguyễn Mạnh Hùng (phường Tân Khai) đưa máy cuốc hỗ trợ, anh Nguyễn Ngọc Thành (phường Bình Long) mang máy dò kim loại tình nguyện tham gia. Anh Thành chia sẻ: “Tôi theo đội K72 2 năm nay. Đợt này tôi dò thấy phần mộ tập thể, báo cáo ngay và đào xuống phát hiện súng, bình nước, đạn và di vật. Niềm vui và xúc động dâng trào”.
Nỗ lực xác định danh tính liệt sĩ
Song song với tìm kiếm, việc lấy mẫu ADN được triển khai tại 12 nghĩa trang liệt sĩ trong thành phố. Phó Giám đốc Sở Nội vụ Đoàn Thị Thu Thủy cho biết công tác này được thực hiện bài bản, từ sổ tay ghi chép của cựu chiến binh đến ứng dụng công nghệ số. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước với 5.241 phần mộ, trong đó 2/3 chưa xác định danh tính, các đơn vị đã lấy mẫu sinh phẩm hơn 600 mộ, khoảng 2/3 đủ điều kiện giám định ADN. Trung tá Lưu Tấn Hoài, Chính trị viên phó Ban CHQS xã Đồng Tâm, cho biết: “Trong ba tuần đầu, có khoảng 150 mộ không lấy được mẫu do thời tiết và lực lượng mỏng, nhưng đơn vị quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ trong năm 2026”.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về vẫn tiếp diễn. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là một gia đình vơi đi nỗi ngóng trông, một phần lịch sử được nối lại. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự tận tụy của lực lượng làm nhiệm vụ và sự chung sức của nhân dân, hành trình tri ân sẽ tiếp tục được viết bằng trách nhiệm, lòng biết ơn và niềm tin.
