Hơn 72.000 bộ hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B đang được Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) bảo quản. Theo kế hoạch, toàn bộ số hồ sơ này sẽ được số hóa để người từng đi B và thân nhân có thể tra cứu, tìm lại thông tin.
Trưng bày chuyên đề kỷ niệm Ngày thương binh – liệt sĩ
Kỷ niệm 79 năm Ngày thương binh – liệt sĩ (27.7.1947 – 27.7.2026), từ 17.7 đến 2.9, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước tổ chức trưng bày chuyên đề về tài liệu lưu trữ, hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B. Hoạt động này đồng hành với Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác minh danh tính liệt sĩ do Đảng và Nhà nước phát động.
Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, cho biết cán bộ đi B là những giáo viên, bác sĩ, kỹ sư, giảng viên đại học… đã tình nguyện lên đường vào miền Nam thực hiện nhiệm vụ. Trong số đó, có nhiều người trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhiều người tiếp tục làm công tác chuyên môn, như bác sĩ Đặng Thùy Trâm.
Ý nghĩa của việc trưng bày và số hóa hồ sơ
Theo ông Tùng, việc tổ chức trưng bày không chỉ nhằm tri ân thế hệ đi trước mà còn góp phần thực hiện chủ trương xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam thông qua việc lan tỏa tinh thần yêu nước, ý chí cống hiến tới thế hệ trẻ. “Điều quý giá nhất mà thế hệ đi trước để lại không chỉ là những hồ sơ, kỷ vật, mà còn là tinh thần Việt Nam, ý chí hy sinh vì Tổ quốc. Đó là giá trị cần được gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau”, ông Tùng chia sẻ.
Những người làm công tác lưu trữ có trách nhiệm đưa các tài liệu của một thời hoa lửa đến gần hơn với công chúng, nhất là giới trẻ. Nếu không thực hiện kịp thời, cơ hội gặp gỡ, lắng nghe trực tiếp các nhân chứng lịch sử sẽ ngày càng ít đi khi phần lớn cán bộ đi B hiện nay đều đã ngoài 80 tuổi.
Kế hoạch số hóa toàn bộ khối tài liệu
Ông Đặng Thanh Tùng cho biết: “Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đang bảo quản hơn 72.000 bộ hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B trong điều kiện lưu trữ đặc biệt. Cục đã xây dựng kế hoạch số hóa toàn bộ khối tài liệu này để đưa lên môi trường mạng, giúp người từng đi B và thân nhân thuận tiện tra cứu”.
Các bản gốc là tài sản quốc gia nên tiếp tục được lưu giữ lâu dài, người từng đi B và thân nhân sẽ được cung cấp bản sao hồ sơ.
Cách thức tra cứu hồ sơ
Để tra cứu, các gia đình có người thân từng là cán bộ đi B có thể liên hệ với Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước thông qua Cổng thông tin điện tử, trang Facebook của cục hoặc đến trực tiếp trụ sở tại 12 Đào Tấn, P.Giảng Võ (Hà Nội). “Người dân chỉ cần cung cấp những thông tin cơ bản như họ tên, quê quán, thời gian đi B và các dữ liệu liên quan, cơ quan lưu trữ sẽ tiến hành tìm kiếm và cung cấp lại hồ sơ nếu còn lưu giữ”, ông Tùng nói.
Việc tìm kiếm hiện thuận lợi hơn trước vì sau hơn 50 năm, nhiều gia đình vẫn còn lưu giữ giấy tờ, thông tin có thể hỗ trợ đối chiếu. Tuy nhiên, quá trình tra cứu vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số hồ sơ bị thất lạc do chiến tranh hoặc bị ảnh hưởng trong thời gian cơ quan lưu trữ phải sơ tán. Ngoài ra, việc thay đổi địa giới hành chính qua nhiều giai đoạn cũng khiến việc xác minh thông tin mất nhiều thời gian.
Để hỗ trợ công tác này, Bộ Nội vụ đã có văn bản đề nghị các địa phương tiếp tục phối hợp tìm kiếm, xác minh, nhất là những trường hợp đã thay đổi nơi cư trú hoặc người trong hồ sơ đã qua đời.
Hỗ trợ xác minh danh tính liệt sĩ
Song song với việc hỗ trợ người dân tra cứu hồ sơ cán bộ đi B, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cũng tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính liệt sĩ. Đến nay, cơ quan lưu trữ đã phát hiện hơn 2.000 hồ sơ có khả năng chứa thông tin liên quan đến liệt sĩ, trong đó nhiều hồ sơ có giá trị trực tiếp phục vụ việc tìm kiếm và xác minh danh tính.
Liên quan trường hợp hồ sơ của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên được phát hiện tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, ông Đặng Thanh Tùng cho biết, đây là kết quả tình cờ trong quá trình rà soát tài liệu. Theo ông Tùng, mỗi thông tin tìm được đều góp thêm cơ sở để xác minh danh tính liệt sĩ, là một trong những cách thế hệ hôm nay trả ơn những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
