Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Đinh Tiến Dũng đã giải thích chi tiết về quy trình kiểm soát nội dung xuất bản phẩm sau vụ việc cuốn sách sai phạm gần đây, tại họp báo thường kỳ quý II của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Xử lý sai phạm và phối hợp thu hồi
Ông Đinh Tiến Dũng cho biết, ngay khi phát hiện sai phạm, Cục phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý, thu hồi và giám sát nhà xuất bản tiêu hủy sách. “Chúng tôi phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng xử lý, thu hồi và giám sát nhà xuất bản tiêu hủy các sách thu hồi về, đồng thời cũng tiêu hủy toàn bộ các sách chưa lưu hành và thu từ người đọc về”, ông Dũng nói. Lãnh đạo Cục cũng ghi nhận tinh thần trách nhiệm của công chúng, đặc biệt là độc giả trẻ, khi nhiều bạn đọc tự giác mang sách đến Cục để nộp lại.
Tổ đọc tư vấn thay vì hội đồng thẩm định
Ông Đinh Tiến Dũng khẳng định Cục không có “hội đồng thẩm định sách” như thông tin trên mạng xã hội. Thay vào đó, đơn vị duy trì tổ đọc gồm chuyên gia và cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất bản, chính trị, lịch sử, chủ quyền lãnh thổ, an ninh quốc gia hoặc tôn giáo. Tổ đọc làm việc 2-3 buổi mỗi tuần, có tính chất tư vấn cho cơ quan quản lý nhà nước trước khi đưa ra quyết định pháp lý. “Tôi cũng muốn nói rõ điều này để tránh hiểu nhầm. Gần đây có một số thông tin gọi đây là ’hội đồng thẩm định sách‘, nhưng cách gọi đúng là tổ đọc”, ông Dũng nhấn mạnh.
Không thể đọc hết 50.000 đầu sách mỗi năm
Theo Phó Cục trưởng, mỗi năm Việt Nam xuất bản khoảng 50.000-51.000 đầu sách, trong khi lực lượng cán bộ quản lý nhà nước về xuất bản mỏng, nên không thể đọc toàn bộ. “Với số lượng khổng lồ như thế, trong khi cán bộ công chức của mảng xuất bản, Cục Xuất bản rất hạn chế, cơ quan quản lý không thể đọc hết toàn bộ”, ông nói. Do đó, cơ quan quản lý chỉ lựa chọn theo phương pháp xác suất đối với các đầu sách thuộc lĩnh vực chính trị, lịch sử, quốc phòng, tôn giáo, chủ quyền lãnh thổ để tổ chức đọc, rà soát.
Trách nhiệm thuộc về nhà xuất bản
Ông Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh, khi xuất bản phẩm sai phạm, trách nhiệm đầu tiên thuộc về nhà xuất bản. “Ngay từ khâu khai thác bản thảo, nhà xuất bản phải xem xét nội dung. Khi ký quyết định xuất bản, giám đốc nhà xuất bản phải chịu trách nhiệm đối với quyết định của mình và đối với cuốn sách được đưa ra thị trường”, ông nói. Trách nhiệm cũng bao gồm đơn vị liên kết, biên tập viên và cơ quan quản lý nhà nước theo Luật Xuất bản.
Lưu chiểu không phải kiểm duyệt trước
Về công tác lưu chiểu, ông Dũng cho biết Luật Xuất bản 2012 chưa quy định rõ khái niệm này. Trong dự thảo luật mới, lưu chiểu và lưu chiểu điện tử sẽ được quy định cụ thể hơn. Ông nhấn mạnh: “Lưu chiểu không có nghĩa là cơ quan quản lý nhà nước đọc để chấp thuận nội dung trước khi sách phát hành. Mục đích của lưu chiểu là phát hiện sai phạm để xử lý khi cần thiết, chứ không phải kiểm duyệt nội dung trước khi sách đến tay công chúng”.
Hoàn thiện dự thảo Luật Xuất bản sửa đổi
Những vụ việc gần đây là cơ sở để Cục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Theo ông Dũng, dự thảo quy định cụ thể hơn trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan quản lý, cơ sở phát hành và đối tác liên kết. Nhiều thủ tục hành chính được bãi bỏ hoặc chuyển sang hình thức thông báo, đồng thời chuyển từ “đăng ký xuất bản” sang “đăng ký kế hoạch xuất bản” để cơ quan quản lý nắm được từ đầu các đầu sách dự kiến phát hành. Dự thảo sẽ được Quốc hội xem xét trong kỳ họp tháng 8 tới.
