Hội thảo sửa đổi Luật Thủ đô: Tranh luận sôi nổi về thẩm quyền và phát triển giáo dục
Ngày 2 tháng 4, Bộ Tư pháp đã tổ chức hội thảo quan trọng với chủ đề "Sửa đổi luật Thủ đô: Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho TP.Hà Nội". Sự kiện thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý và đại diện các cơ sở giáo dục, nhằm thảo luận các đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển thủ đô.
Lo ngại về thẩm quyền thành lập trường đại học mới
Tại hội thảo, ông Nguyễn Hải Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Dược Hà Nội, đã bày tỏ sự đồng tình với các đề xuất tăng thẩm quyền cho TP.Hà Nội để tạo hành lang phát triển thuận lợi. Tuy nhiên, ông cũng đặt ra những băn khoăn sâu sắc liên quan đến lĩnh vực giáo dục - đào tạo.
Theo dự thảo luật, chủ tịch UBND TP.Hà Nội sẽ có thẩm quyền quyết định thành lập trường đại học công lập do thành phố quản lý, cho phép thành lập trường đại học tư thục, trường đại học có vốn đầu tư nước ngoài, và liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài. Ông Nam đặt câu hỏi: "Quy định như trên có thực sự cần thiết hay không?", bởi điều này liên quan mật thiết đến quy hoạch tổng thể các trường đại học trên toàn quốc.
Nguy cơ dư thừa và lãng phí nguồn lực
Hiệu trưởng Nguyễn Hải Nam chỉ ra rằng, hiện nay TP.Hà Nội chỉ có một trường đại học công lập do thành phố quản lý là Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, cùng với một số trường cao đẳng. Ông lo ngại: "Nếu chủ tịch thành phố có thẩm quyền như dự thảo, liệu có dẫn tới tình trạng Hà Nội sẽ có quá nhiều trường đại học hay không?". Trong bối cảnh hiện nay, tinh thần chung đang hướng tới sự tinh gọn và giảm bớt các đầu mối, để tập trung xây dựng các trường đại học quy mô lớn và chất lượng cao.
Ông Nam nhấn mạnh, Hà Nội đã sở hữu nhiều trường đại học nổi tiếng và hàng đầu trong các lĩnh vực như Bách khoa, Kinh tế quốc dân, Ngoại thương, Y Hà Nội và Dược Hà Nội. Thay vì thành lập thêm các trường mới, thành phố nên tận dụng và hợp tác chặt chẽ với các cơ sở đào tạo sẵn có để phục vụ sự phát triển của thủ đô. Việc này sẽ tránh được sự lãng phí nguồn lực không chỉ của Hà Nội mà còn của cả quốc gia.
Phản hồi từ Thứ trưởng Bộ Tư pháp
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đã bày tỏ sự "rất chia sẻ" với quan điểm của ông Nam. Ông Hiếu nhận định, Hà Nội hiện đã có sẵn nhiều trường đại học uy tín, do đó việc thành lập thêm trường mới hoặc mở rộng thẩm quyền thành lập cho UBND TP.Hà Nội cần được cân nhắc một cách kỹ lưỡng và thận trọng.
Thứ trưởng Phan Chí Hiếu chia sẻ kinh nghiệm từ quá khứ: "Từng có thời gian chúng ta chạy theo thương mại hóa hoạt động giáo dục - đào tạo, cho thành lập rất nhiều trường đại học, và điều này đã dẫn tới những hệ lụy nhất định". Ông đề xuất rằng, với các chính sách phù hợp, Hà Nội hoàn toàn có khả năng thu hút nguồn lực chất lượng cao từ các cơ sở đào tạo hiện có trên địa bàn. Việc này sẽ hiệu quả hơn so với xây dựng một trường mới, vốn có thể mất vài chục năm mới có thể tạo ra những sản phẩm chất lượng đầu tiên.
Kiến nghị về bảo tồn di sản dựa trên giá trị sử dụng gốc
Ngoài vấn đề giáo dục, dự thảo luật Thủ đô còn đề xuất UBND TP.Hà Nội quy định về yêu cầu, điều kiện, hồ sơ quản lý, biện pháp bảo vệ, trùng tu, tôn tạo, cải tạo, và cơ chế hợp tác công - tư trong quản lý, khai thác, sử dụng công trình kiến trúc có giá trị.
Ông Nguyễn Hải Nam đã đưa ra kiến nghị bổ sung theo hướng "bảo tồn trên cơ sở giá trị sử dụng gốc". Ông dẫn chứng về đề xuất di dời Trường Đại học Dược Hà Nội cùng một số công trình khác để xây dựng bảo tàng, một đề xuất đã nhận được sự quan tâm lớn từ giới trí thức và sinh viên. Nhiều ý kiến mong muốn bảo tồn giá trị sử dụng gốc của công trình thay vì di dời.
Theo ông Nam, nhiều trường đại học trên thế giới vẫn duy trì cơ sở gốc trong nội đô, đồng thời mở cửa như bảo tàng, vì đó chính là "linh hồn" của thủ đô. Ông đề nghị bổ sung thêm ý "trên cơ sở giá trị sử dụng gốc" vào dự thảo, nhằm vừa duy trì hoạt động của trường, vừa bảo tồn di sản và phát huy giá trị phục vụ sự phát triển của thủ đô một cách bền vững.
Hội thảo đã kết thúc với nhiều ý kiến đóng góp quý báu, góp phần làm rõ hơn các vấn đề then chốt trong quá trình sửa đổi Luật Thủ đô, hướng tới mục tiêu phát triển vượt trội cho TP.Hà Nội trong tương lai.
