Hội thảo về Luật Thủ đô sửa đổi: Kiến tạo thể chế vượt trội cho Hà Nội phát triển
Sáng ngày 2/4, Bộ Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội để tổ chức một hội thảo quan trọng với chủ đề: “Luật Thủ đô (sửa đổi) - Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho Thủ đô Hà Nội”. Sự kiện này thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các bộ, ngành liên quan, nhằm thảo luận sâu rộng về dự thảo luật mới.
Phát biểu khai mạc và tầm nhìn dài hạn
Trong phần phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đã nhấn mạnh rằng, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng về xây dựng và phát triển Thủ đô. Đáng chú ý nhất là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị, tập trung vào việc xây dựng và phát triển Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết này đã nâng tầm mục tiêu phát triển với tầm nhìn dài hạn lên đến 100 năm, định hướng Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị-hành chính quốc gia, mà còn phải trở thành một thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới vào năm 2065.
Mục tiêu và cách tiếp cận mới của dự thảo luật
Nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng và nâng cao trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với UBND thành phố Hà Nội và các bộ, ngành liên quan để xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Dự thảo này bao gồm nhiều chính sách và quy định đặc thù, vượt trội, có trọng tâm và trọng điểm, nhằm tạo vị thế vững chắc cho sự phát triển mạnh mẽ và bền vững của Hà Nội. Dự kiến, dự thảo sẽ được trình Chính phủ cho ý kiến và sau đó trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Thứ trưởng Phan Chí Hiếu nêu rõ: Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ đơn thuần là một dự án luật, mà là cơ hội để kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, từ đó lan tỏa và dẫn dắt các địa phương khác trong vùng và cả nước. Một điểm đột phá trong cách tiếp cận lần này là luật sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò như một “mô hình mẫu” để đánh giá, tổng kết và nhân rộng ra phạm vi toàn quốc nếu đủ cơ sở.
Chi tiết về dự thảo và các điểm đột phá
Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật thuộc Bộ Tư pháp, đã chia sẻ chi tiết về cách tiếp cận mới trong xây dựng Luật Thủ đô. Dự thảo Luật Thủ đô năm 2026 thể hiện sự chuyển đổi căn bản từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển, đây được xem là một bước tiến mang tính đột phá trong cách tiếp cận xây dựng pháp luật đối với đô thị đặc biệt.
Với cấu trúc gồm 9 chương và 36 điều (giảm 18 điều so với Luật năm 2024), một trong những điểm đột phá nổi bật là việc chuyển đổi vai trò của chính quyền thành phố từ “thực thi chính sách” sang “chủ động thiết kế chính sách”. Đồng thời, dự thảo cụ thể hóa cơ chế phân quyền triệt để và toàn diện cho chính quyền thành phố, xác lập cơ chế pháp lý đặc thù ưu tiên áp dụng Luật Thủ đô, và trao thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật với nội dung khác biệt trong một số trường hợp.
Dự thảo cũng nhấn mạnh nguyên tắc trách nhiệm giải trình xuyên suốt, gắn liền với việc mở rộng phân quyền và trao quyền chủ động cho chính quyền thành phố. Ông Hoàn nhấn mạnh: “Quy định về thí điểm cơ chế chính sách mở ra khả năng để Hà Nội không chỉ vận hành trong khuôn khổ pháp luật hiện hành, mà còn chủ động kiến tạo các cơ chế mới nhằm giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn, đồng thời đóng góp vào quá trình hoàn thiện thể chế chung của quốc gia.”
Thảo luận và đề xuất tại hội thảo
Tại hội thảo, các ý kiến đã tập trung thảo luận sâu về các cơ chế chính sách đặc thù vượt trội trong dự thảo luật, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như:
- Tài chính, ngân sách và đầu tư
- Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao
- Phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo
- Bảo vệ môi trường Thủ đô
- Quy hoạch, phát triển đô thị và hạ tầng đồng bộ, hiện đại
Trên cơ sở đó, nhiều giải pháp đã được đề xuất nhằm hoàn thiện dự thảo Luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành sau khi luật được ban hành. Các ý kiến đặc biệt nhấn mạnh về trách nhiệm kiểm tra, giám sát và giải trình của các cơ quan liên quan, đồng thời ủng hộ việc trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô theo phương châm: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Hội thảo đã kết thúc với những đóng góp tích cực, hứa hẹn mở ra một chương mới trong hành trình phát triển vượt bậc của Thủ đô Hà Nội, hướng tới tầm nhìn trở thành thành phố toàn cầu vào năm 2065.
