Hội thảo khoa học về Luật Xử lý vi phạm hành chính vừa được tổ chức tại tỉnh Quảng Ngãi, do Trung tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) và Đại tá Trần Thị Thu Phước, Phó Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi đồng chủ trì. Sự kiện có sự tham gia của đại diện lãnh đạo các đơn vị nghiệp vụ thuộc Bộ Công an, Công an các tỉnh, thành phố cùng các chuyên gia, nhà khoa học.
Vai trò quan trọng của Luật Xử lý vi phạm hành chính
Phát biểu khai mạc hội thảo, Trung tướng Phạm Công Nguyên nhấn mạnh rằng Luật Xử lý vi phạm hành chính là đạo luật có vị trí then chốt trong hệ thống pháp luật về quản lý nhà nước. Đây là cơ sở pháp lý trực tiếp để các cơ quan có thẩm quyền thực hiện chức năng phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm hành chính. Đại tá Trần Thị Thu Phước cũng có bài phát biểu chào mừng hội thảo.
Sau hơn 13 năm triển khai thi hành, Luật đã phát huy vai trò quan trọng trong thực tiễn quản lý nhà nước. Theo thống kê của Bộ Công an, trong thời gian này đã phát hiện gần 74,8 triệu vụ việc vi phạm hành chính, trong đó xử phạt hơn 66 triệu vụ việc, chiếm tỷ lệ 88,6%. Đối với lực lượng Công an nhân dân, việc thi hành Luật và các văn bản hướng dẫn đã cơ bản đáp ứng yêu cầu công tác, tạo cơ sở pháp lý quan trọng phục vụ nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn thi hành Luật cũng bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc, bất cập, chưa theo kịp yêu cầu quản lý nhà nước, cải cách tư pháp, chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội. Cụ thể, các quy định về mức tiền phạt tối đa trong các lĩnh vực, mức tiền phạt tối đa của khung tiền phạt để xác định quyền giải trình, cũng như mức tiền phạt áp dụng quy định về hoãn, miễn, giảm, nộp tiền phạt nhiều lần cần được rà soát, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, mức sống, thu nhập bình quân của người dân và yêu cầu bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa chung.
Các quy định về tổ chức thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính chưa thực sự phù hợp với thực tiễn, dẫn đến nhiều quyết định không được thực thi hiệu quả. Các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt cũng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Trình tự, thủ tục áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính hiện nay chưa phát huy hiệu quả, còn mang tính hình thức, có trường hợp chưa bảo đảm tính kịp thời, làm giảm hiệu quả phòng ngừa, giáo dục, quản lý đối tượng vi phạm. Một số quy định trong Luật hiện hành còn mang tính chi tiết, điều chỉnh những vấn đề thuộc thẩm quyền của Chính phủ, dẫn đến khó khăn, bị động khi cần điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu quản lý mới.
“Xuất phát từ những vướng mắc nêu trên, việc tổ chức Hội thảo khoa học là rất cần thiết, nhằm tạo ra diễn đàn để trao đổi, thảo luận, đánh giá, đóng góp ý kiến giúp hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Kết quả của hội thảo là cơ sở khoa học, thực tiễn quan trọng giúp Hội đồng lý luận Bộ Công an tham mưu Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an tổng kết thực tiễn và xây dựng dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính trong thời gian tới”, Trung tướng Phạm Công Nguyên nhấn mạnh.
Đề xuất 7 chính sách trọng tâm
Tại hội thảo, các đại biểu đã trình bày tham luận và khẳng định việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính là yêu cầu khách quan, cấp thiết, không chỉ về kỹ thuật lập pháp mà còn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm kỷ cương pháp luật. Trước mắt, cần sớm xây dựng, trình Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026) để thay thế Luật hiện hành với 7 chính sách trọng tâm:
- Thứ nhất: Hoàn thiện quy định về thời hiệu, mức phạt tiền tối đa, đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính và trách nhiệm hành chính theo hướng quy định mang tính định khung, nguyên tắc chung, giao Chính phủ quy định chi tiết. Sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính.
- Thứ hai: Hoàn thiện trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính; đẩy mạnh chuyển đổi số trong xử phạt nhằm đơn giản hóa quy trình và tạo điều kiện thực hiện xử phạt toàn trình trên môi trường điện tử.
- Thứ ba: Hoàn thiện thi hành quyết định xử phạt theo hướng sửa đổi, bổ sung quy định cụ thể, chi tiết, rõ ràng, như nới lỏng điều kiện cho phép cá nhân, tổ chức vi phạm được hoãn, miễn, giảm tiền phạt, nộp tiền phạt nhiều lần; bổ sung trường hợp hoãn, giảm, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả.
- Thứ tư: Hoàn thiện các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt theo hướng quy định cụ thể, chi tiết, rõ ràng. Bổ sung các biện pháp cưỡng chế mới gồm: tạm ngừng xuất cảnh; niêm phong trụ sở; yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký xe, cấp giấy phép lái xe.
- Thứ năm: Hoàn thiện các biện pháp xử lý hành chính để nâng cao hiệu quả thi hành và đơn giản hóa trình tự thủ tục, như sửa đổi quy định về điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; sửa đổi thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.
- Thứ sáu: Hoàn thiện cơ chế áp dụng các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, như bổ sung trường hợp bị tạm giữ theo thủ tục hành chính; kéo dài thời hạn tạm giữ đối với trường hợp tạm giữ để thi hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc; bổ sung quy định kéo dài thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện, giấy phép, chứng chỉ hành nghề đến khi ra quyết định xử phạt hoặc quyết định xử phạt được thi hành xong.
- Thứ bảy: Quy định trích lại nguồn thu từ xử phạt vi phạm hành chính để góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý, xử phạt.
Ngoài trình bày tham luận, các đại biểu còn đóng góp nhiều ý tưởng mới, giải pháp hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính gắn với mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
