Hóa chất Đức Giang từng 'thoát tội' khi mua quặng 'lậu' của Lilama
Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (Vụ 3) đã chính thức phê chuẩn quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với hai cha con ông Đào Hữu Huyền (Chủ tịch Tập đoàn Hóa chất Đức Giang) và Đào Hữu Duy Anh (Phó chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc) cùng 12 đồng phạm. Các bị can bị truy tố về các tội danh nghiêm trọng bao gồm: "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", "Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên" và "Gây ô nhiễm môi trường".
Hàng chục nghìn tấn quặng khai thác trái phép
Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang đã thực hiện hàng loạt sai phạm nghiêm trọng kéo dài trong nhiều năm:
- Đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải trên diện tích hàng chục hecta tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân địa phương.
- Khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng Apatit với trị giá lên tới hàng trăm tỷ đồng.
- Bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho Nhà nước hàng chục tỷ đồng.
Những hành vi này đã gây bức xúc lớn trong dư luận và được cơ quan chức năng phát hiện, điều tra.
Mua quặng 'lậu' từ Lilama nhưng không bị xử lý
Đáng chú ý, hai doanh nghiệp trong hệ sinh thái của Hóa chất Đức Giang là Công ty TNHH Phốt pho Vàng Việt Nam và Công ty CP Hóa chất Đức Giang Lào Cai đã từng mua hàng chục nghìn tấn quặng do Công ty Lilama khai thác trái phép.
Cụ thể, vào tháng 8/2014, Công ty Lilama do ông Nguyễn Mạnh Thừa làm Giám đốc đã ký hợp đồng bán quặng Apatit khai thác trái phép cho hai công ty này:
- Với Công ty CP Hóa chất Đức Giang Lào Cai: Hơn 19.000 tấn quặng, tổng giá trị 23,9 tỷ đồng.
- Với Công ty TNHH Phốt pho Vàng Việt Nam: 23.837 tấn quặng, tổng giá trị hơn 33,4 tỷ đồng.
Quá trình điều tra ban đầu xác định rằng, tại thời điểm xảy ra vụ án, hai công ty này "không biết việc ông Nguyễn Mạnh Thừa khai thác quặng Apatit trái phép" nên không bị đề cập xử lý. Tuy nhiên, TAND tỉnh Lào Cai đã từng trả hồ sơ, yêu cầu điều tra bổ sung để xác minh số tiền thu lợi bất chính phát sinh từ các hợp đồng mua bán quặng trái phép này.
Diễn biến phức tạp và liên quan đến cán bộ địa phương
Vụ việc có liên quan mật thiết đến các quyết định của chính quyền địa phương tỉnh Lào Cai. Trước đó, dựa trên báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh đã có văn bản cho phép Công ty Lilama tiêu thụ 30.000 tấn quặng Apatit thu gom được trong quá trình thi công dự án.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Mạnh Thừa đã lợi dụng việc này để thương thảo và ký hợp đồng bán quặng khai thác trái phép cho các công ty trong hệ sinh thái Hóa chất Đức Giang.
Vụ án còn liên quan đến nhiều cán bộ của tỉnh Lào Cai, trong đó có ông Nguyễn Văn Vịnh (cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai) đã bị TAND tỉnh tuyên phạt 5 năm 6 tháng tù, sau giảm xuống còn 4 năm tù ở cấp phúc thẩm về các tội danh liên quan đến vi phạm quy định khai thác tài nguyên và lợi dụng chức vụ.
Trước những sai phạm kéo dài của Hóa chất Đức Giang, chính quyền địa phương ở Lào Cai đã nhiều lần ra quyết định xử phạt hành chính, đặc biệt là về hành vi gây ô nhiễm môi trường. Gần đây nhất, tập đoàn này còn bị xác định liên quan đến vụ án "Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Rửa tiền; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại địa bàn tỉnh Lào Cai.
Việc Viện KSND Tối cao phê chuẩn khởi tố vụ án đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình xử lý các vi phạm nghiêm trọng của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang, hứa hẹn sẽ đưa ra ánh sáng toàn bộ sự thật về những hành vi gây thiệt hại lớn cho môi trường và nền kinh tế đất nước.
