Người nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) được kê khai người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh trước khi nộp thuế. Nghị định 253/2026 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNCN quy định đối tượng và căn cứ xác định người phụ thuộc. Sau đó, Thông tư số 87/2026 của Bộ Tài chính nêu rõ mức thu nhập đăng ký người phụ thuộc 2026 chính thức được nâng lên 3 triệu đồng/tháng (mốc cũ là 1 triệu đồng). Đồng thời, các trường hợp được xác định là người phụ thuộc gồm: con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ/chồng; con đủ 18 tuổi trở lên nhưng mất năng lực hành vi dân sự hoặc khuyết tật; con đang học đại học, cao đẳng, trung học hoặc học nghề; vợ hoặc chồng; cha mẹ; cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng; và người phụ thuộc không có khả năng lao động.
Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc gồm những gì?
Thông tư số 87 hướng dẫn cụ thể về các hồ sơ chứng minh người phụ thuộc. Người nộp thuế cần chuẩn bị đầy đủ để tránh mất thời gian đăng ký và đảm bảo quyền lợi. Cụ thể:
Đối với con của người nộp thuế
Đối với con đẻ, con nuôi: cần bản chụp giấy khai sinh của con hoặc bản chụp quyết định việc nhận cha, mẹ, con hoặc văn bản của cơ quan có thẩm quyền xác nhận mối quan hệ cha, mẹ với con, cùng bản chụp thẻ căn cước của con (nếu đã được cấp).
Đối với con riêng của vợ hoặc chồng: ngoài bản chụp giấy khai sinh của con, cần bản chụp giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế hoặc giấy tờ khác chứng minh mối quan hệ với con riêng.
Đối với con từ đủ 18 tuổi trở lên là người mất năng lực hành vi dân sự hoặc khuyết tật: ngoài hồ sơ chứng minh mối quan hệ, cần thêm bản chụp giấy xác nhận mất năng lực hành vi dân sự hoặc giấy xác nhận khuyết tật theo quy định.
Đối với con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề (kể cả con từ đủ 18 tuổi đang học phổ thông, tính cả thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12): ngoài hồ sơ chứng minh mối quan hệ, cần thêm bản chụp thẻ sinh viên hoặc bản khai có xác nhận của nhà trường hoặc giấy tờ khác chứng minh đang học.
Đối với vợ hoặc chồng
Hồ sơ gồm bản chụp thẻ căn cước và bản chụp giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh mối quan hệ vợ chồng.
Đối với cha mẹ
Đối với cha đẻ, mẹ đẻ: cần bản chụp thẻ căn cước của cha, mẹ và bản chụp giấy khai sinh của người nộp thuế.
Đối với cha nuôi, mẹ nuôi: ngoài bản chụp thẻ căn cước, cần bản chụp quyết định công nhận hoặc giấy chứng nhận việc nuôi con nuôi của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Đối với cha vợ, mẹ vợ hoặc cha chồng, mẹ chồng: hồ sơ gồm bản chụp thẻ căn cước của cha, mẹ; bản chụp giấy khai sinh của vợ hoặc chồng; và bản chụp giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế hoặc giấy tờ khác chứng minh mối quan hệ vợ chồng.
Đối với cha dượng, mẹ kế: cần bản chụp thẻ căn cước; bản chụp giấy khai sinh của người nộp thuế; bản chụp giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh mối quan hệ vợ chồng giữa cha dượng và mẹ đẻ, hoặc giữa mẹ kế và cha đẻ.
Đối với cá nhân khác không nơi nương tựa
Hồ sơ cần bản chụp thẻ căn cước, bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng theo mẫu quy định, giấy tờ chứng minh mối quan hệ giữa người nộp thuế và người phụ thuộc, và giấy tờ chứng minh nghĩa vụ nuôi dưỡng (nếu có).
Riêng người phụ thuộc không có khả năng lao động: ngoài hồ sơ chứng minh mối quan hệ, cần thêm giấy tờ chứng minh tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên theo quy định pháp luật.
Lưu ý khi đăng ký
Quy định hiện nay không khống chế số lượng người phụ thuộc. Người nộp thuế tự đăng ký số người phụ thuộc và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ. Có thể đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế hoặc thông qua tổ chức, cơ quan trả thu nhập. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong năm.
