UBND thành phố Hà Nội đang trình HĐND thành phố dự thảo nghị quyết nhằm thiết lập cơ chế mới cho gần 3.000 đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn. Dự thảo tập trung vào việc mở rộng quyền tự chủ về tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính và thực hiện nhiệm vụ, đồng thời bổ sung cơ chế bảo lãnh vay vốn đầu tư công nghệ cao.
Theo tờ trình, Hà Nội hiện có 2.862 đơn vị sự nghiệp công lập, bao gồm 19 đơn vị trực thuộc UBND thành phố, 290 đơn vị thuộc các sở, ban, ngành và 2.553 đơn vị trực thuộc UBND cấp xã. Hệ thống này cung cấp nhiều dịch vụ công trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, khoa học công nghệ và an sinh xã hội.
Dự thảo nghị quyết được xây dựng dựa trên Luật Thủ đô năm 2026, trao cho HĐND Hà Nội thẩm quyền quy định việc thành lập, tổ chức lại, giải thể cũng như chế độ tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập. Thành phố kỳ vọng cơ chế mới sẽ đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn tới.
Mở rộng quyền tự chủ cho đơn vị bảo đảm từ 70% chi thường xuyên
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là mở rộng phạm vi các đơn vị được giao quyền tự chủ về tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính và thực hiện nhiệm vụ. Hiện nay, theo quy định của Chính phủ, các đơn vị sự nghiệp công lập được phân thành 4 nhóm theo mức độ tự chủ tài chính. Chỉ các đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư hoặc tự bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên mới được giao đầy đủ quyền tự chủ.
Dự thảo nghị quyết của Hà Nội đề xuất bổ sung nhóm đơn vị tự bảo đảm từ 70% chi thường xuyên trở lên vào diện được thực hiện cơ chế tự chủ. Theo UBND thành phố, đây là nhóm đơn vị có nguồn thu tương đối ổn định, phần hỗ trợ từ ngân sách nhà nước không lớn. Việc mở rộng quyền tự chủ được kỳ vọng giúp các đơn vị chủ động hơn trong tổ chức hoạt động, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công và giảm phụ thuộc vào ngân sách.
Đối với các đơn vị được giao quyền tự chủ, dự thảo cho phép quyết định vị trí việc làm, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp phù hợp với chức năng, nhiệm vụ. Các đơn vị có thể ký hợp đồng lao động, hợp đồng thuê hoặc khoán công việc để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Dự thảo nhấn mạnh việc sử dụng hợp đồng phải bảo đảm công khai, minh bạch, không làm phát sinh biên chế và không được thay thế biên chế được giao.
Tăng quyền chủ động về tổ chức bộ máy và tài chính
Dự thảo quy định các đơn vị được giao quyền tự chủ có thể quyết định thành lập, tổ chức lại hoặc giải thể các đơn vị không thuộc cơ cấu tổ chức đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định, nếu đáp ứng các tiêu chí, điều kiện theo pháp luật. Về thực hiện nhiệm vụ, các đơn vị được chủ động xây dựng kế hoạch hoạt động hằng năm, quyết định các biện pháp tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch được giao.
Các đơn vị cũng được tham gia đấu thầu cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phù hợp với lĩnh vực chuyên môn; được liên doanh, liên kết với tổ chức, cá nhân để cung cấp dịch vụ theo nhu cầu xã hội theo quy định của pháp luật.
Trong lĩnh vực tài chính, dự thảo cho phép đơn vị tự bảo đảm từ 70% chi thường xuyên trở lên được chủ động sử dụng nguồn tài chính giao tự chủ để chi thường xuyên. Các đơn vị được quyết định mức chi hoạt động chuyên môn, chi quản lý phù hợp với đặc điểm hoạt động và khả năng tài chính. Nội dung và mức chi phải được quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ.
Dự thảo cũng cho phép các đơn vị áp dụng cơ chế chi thu nhập tăng thêm cho viên chức và người lao động từ Quỹ bổ sung thu nhập theo quy định của Luật Thủ đô và các văn bản liên quan. Ngoài ra, đơn vị thuộc nhóm tự chủ cao được quyết định mức trích lập Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi và Quỹ bổ sung thu nhập căn cứ vào kết quả tài chính hằng năm.
Đề xuất cơ chế bảo lãnh vay vốn đầu tư công nghệ cao
Một nội dung mới khác trong dự thảo là cơ chế bảo lãnh cho đơn vị sự nghiệp công lập vay vốn từ các tổ chức tín dụng để đầu tư trang thiết bị công nghệ cao. Theo UBND thành phố, nhiều đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, giáo dục và khoa học công nghệ, có nhu cầu đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, các đơn vị này thường gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn tín dụng do không có tài sản bảo đảm hoặc tài sản đang quản lý là tài sản công.
Từ quy định của Luật Thủ đô, Hà Nội dự kiến bổ sung chức năng bảo lãnh tín dụng cho Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Hà Nội để hỗ trợ các đơn vị đủ điều kiện vay vốn đầu tư trang thiết bị công nghệ cao. Việc bảo lãnh sẽ được thực hiện trên cơ sở đánh giá năng lực tài chính, khả năng trả nợ và mức độ rủi ro của từng khoản vay; đồng thời bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng mục đích và phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực của quỹ.
UBND thành phố cho rằng việc ban hành nghị quyết là cần thiết nhằm cụ thể hóa các cơ chế đặc thù được Luật Thủ đô giao, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc về tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính đối với hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn.
