Hơn một tháng sau khi cựu hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình, bà Nguyễn Thị Bình, bị Tòa án Nhân dân Khu vực 1 - Hà Nội tuyên phạt 3 năm tù về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, một diễn biến pháp lý quan trọng đã xảy ra. Ngày 5 tháng 5, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội đã ban hành quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 22/2013 của UBND thành phố về quản lý dạy thêm, học thêm trên địa bàn.
Kết luận từ Bộ Tư pháp
Trước đó, vào ngày 4 tháng 5, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật thuộc Bộ Tư pháp đã công bố kết luận kiểm tra. Kết luận này chỉ rõ rằng Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội và Hướng dẫn số 5898 năm 2013 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội có những nội dung trái pháp luật, đồng thời không còn phù hợp với tình hình thực tế. Do đó, các văn bản này cần được xử lý kịp thời.
Theo báo Tiền Phong, kết luận nêu rõ: Điều 7 của Thông tư số 17/2012/TT-BGDĐT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 16 tháng 5 năm 2012 quy định về dạy thêm, học thêm cho phép mức thu tiền học thêm trong nhà trường được xác định thông qua thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh và nhà trường. Thông tư này không quy định hoặc ủy quyền cho chính quyền địa phương ấn định mức thu tối đa.
Những điểm trái luật
Như vậy, Quyết định số 22/2013/QĐ-UBND và Hướng dẫn số 5898/HD-SGD&ĐT của Hà Nội đã đưa ra quy định về việc thỏa thuận mức thu tiền học thêm, nhưng lại giới hạn bằng mức thu tối đa. Điều này không phù hợp với Thông tư 17/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cục Kiểm tra văn bản cũng xác định Hướng dẫn số 5898 là văn bản hành chính cá biệt, chứa đựng quy phạm pháp luật nhưng lại do Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội ban hành, không đúng hình thức và thẩm quyền.
Do đó, cơ quan này kiến nghị UBND TP Hà Nội và Sở GD&ĐT khẩn trương xử lý các nội dung trái pháp luật và không còn phù hợp.
Vụ án của cựu hiệu trưởng
Theo VnExpress, sai phạm của bà Bình liên quan đến việc thu tiền dạy thêm vượt mức trần quy định tại Quyết định 22/2013. Quyết định này quy định lớp có từ 20 đến 40 học sinh chỉ được thu tối đa 7.000 đến 9.000 đồng mỗi tiết. Tuy nhiên, bà Bình đã yêu cầu giáo viên thu 15.000 đồng mỗi tiết. Trong số tiền thu được, 70% được trả cho giáo viên trực tiếp giảng dạy, 30% còn lại dùng cho quản lý và cơ sở vật chất.
Tại phiên tòa sơ thẩm vào tháng 3, bà Bình lập luận rằng việc thu tiền được thực hiện sau khi có thỏa thuận với phụ huynh, hoàn toàn phù hợp với Thông tư 17/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cụ thể, Điều 7 của Thông tư nêu: "Mức thu tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường". Thông tư ủy quyền cho UBND cấp tỉnh (trong trường hợp này là UBND Hà Nội) quy định về "việc thu, quản lý, sử dụng", nhưng không cho phép áp đặt mức trần như bảng quy định.
Luật sư của bà Bình khẳng định, theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nếu hai văn bản có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì phải áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn. Trong trường hợp này, Thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo có hiệu lực cao hơn Quyết định 22 của UBND Hà Nội. Do đó, việc hiệu trưởng Bình thỏa thuận học phí với phụ huynh là đúng quy định. Luật sư cho rằng cáo trạng sử dụng văn bản cấp dưới để buộc tội thân chủ là trái nguyên tắc áp dụng pháp luật.
Tuy nhiên, Viện Kiểm sát vẫn giữ nguyên quan điểm và đề nghị mức án từ 4 đến 5 năm tù. Cuối cùng, tòa tuyên bà Bình phạm tội. Bản án xác định bị cáo hưởng lợi vật chất không đáng kể, khoảng 72 triệu đồng, nhưng có "vụ lợi phi vật chất" khi nâng cao uy tín cá nhân thông qua việc tăng thu nhập cho giáo viên.
Kháng cáo và diễn biến mới
Sau phiên sơ thẩm, bà Bình đã kháng cáo toàn bộ bản án và gửi kiến nghị tới Bộ Tư pháp, đề nghị xem xét tính hợp pháp của Quyết định 22/2013. Vụ án của cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình sẽ được xét xử bởi Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội trong thời gian tới.
Trước động thái của Bộ Tư pháp, nền tảng pháp lý của vụ án đã bị đặt lại vấn đề. Tuy nhiên, việc bà Bình có bị kết án oan hay không vẫn phải chờ phán quyết của cấp phúc thẩm. Trong đơn kháng cáo, bà Bình cho rằng lập luận của tòa sơ thẩm về "vụ lợi phi vật chất" là "hết sức vô lý và cay nghiệt". Phiên tòa cũng ghi nhận nhiều phụ huynh phản bác việc tòa gọi họ là bị hại; họ cho rằng mình đến phiên xử để bảo vệ cô giáo khỏi oan sai. Cáo trạng cũng thể hiện một số phụ huynh được triệu tập không yêu cầu bồi thường.
