Sau vụ cựu Giám đốc P-Lab (công ty con của PNJ) bị khởi tố vì liên quan đường dây buôn lậu kim cương, nhiều người đặt câu hỏi: giấy kiểm định kim cương thực sự chứng nhận điều gì? Hệ thống kiểm định tại Việt Nam khác gì so với các tổ chức quốc tế như GIA?
Giấy kiểm định chứng nhận điều gì?
Theo GIA (Gemological Institute of America) - tổ chức phi lợi nhuận được xem là “chuẩn vàng” của ngành kim hoàn từ những năm 1950, đơn vị này đánh giá kim cương theo hệ thống 4C: Carat (trọng lượng), Color (màu sắc, thang D-Z), Clarity (độ tinh khiết) và Cut (giác cắt), kèm theo tỷ lệ, độ đánh bóng, đối xứng, huỳnh quang và sơ đồ các đặc điểm bên trong viên đá.
GIA khẳng định đây là đánh giá chất lượng kỹ thuật tại thời điểm kiểm định - không phải chứng nhận giá trị tiền tệ hay bảo hiểm. Việc định giá cần một đơn vị riêng.
Phân biệt các loại báo cáo của GIA
Với viên nhỏ (0,15-1,99 carat), GIA có phiên bản rút gọn Diamond Dossier - vẫn đánh giá đầy đủ 4C và có mã số khắc laser, nhưng không kèm sơ đồ tinh khiết chi tiết. GIA còn có Diamond Origin Report - xác nhận nguồn gốc địa lý, chỉ áp dụng cho kim cương tự nhiên đã được phân tích từ giai đoạn đá thô.
Như vậy, phần lớn chứng thư kiểm định thông thường chỉ đánh giá đặc tính kỹ thuật, còn xác nhận nguồn gốc xuất xứ đòi hỏi báo cáo chuyên biệt.
Quy trình kiểm định và bảo mật
Việc đánh giá màu sắc được thực hiện bằng cách so sánh với các viên đá chuẩn trong môi trường ánh sáng tiêu chuẩn hóa, với nhiều giám định viên độc lập cùng đánh giá một viên kim cương; kết quả chỉ được chốt khi đạt sự đồng thuận. Từ năm 2006, mỗi báo cáo có mã số riêng khắc bằng laser lên viền kim cương, tra cứu qua cơ sở dữ liệu trực tuyến của GIA.
Kim cương nhân tạo và các tổ chức khác
Với kim cương nhân tạo, GIA không áp thang 4C đầy đủ, mà chỉ gắn nhãn "cao cấp" hoặc "tiêu chuẩn", hoặc không xếp hạng nếu dưới ngưỡng chất lượng - nhằm phân biệt rõ hai loại. Các tổ chức lớn khác như IGI, HRD, AGS cũng dùng chung ngôn ngữ 4C, nhưng mức độ khắt khe có thể khác nhau giữa các lab, khiến hai viên kim cương "giống hệt trên giấy" vẫn có thể được định giá khác nhau.
Kiểm định tại Việt Nam
Trao đổi với báo chí, ông Vũ Hùng Sơn, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, cho biết các phòng thử nghiệm, trung tâm giám định trong nước khi kiểm định kim cương đều tuân thủ quy chuẩn chung đã được quốc tế công nhận; khác biệt giữa các đơn vị chủ yếu nằm ở uy tín và mức độ được thị trường quốc tế thừa nhận của chứng thư.
