Dự thảo nghị định hướng dẫn chi tiết việc phạm nhân hiến mô, bộ phận cơ thể
Bộ Công an hiện đang tiến hành lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi hành án hình sự năm 2025. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là việc bổ sung quy định hướng dẫn cụ thể trình tự, thủ tục giải quyết trường hợp phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể người.
Quy trình viết đơn và xét duyệt
Theo dự thảo, phạm nhân thuộc diện được phép hiến mô, bộ phận cơ thể theo Luật Thi hành án hình sự sẽ được cơ sở giam giữ hướng dẫn viết đơn tự nguyện. Đơn này phải ghi rõ các thông tin cá nhân như họ tên, ngày tháng năm sinh, tội danh, mức án, thời gian chấp hành án còn lại. Đồng thời, phạm nhân cần nêu rõ nguyện vọng hiến, thông tin về người nhận dự kiến, cũng như cam kết các nội dung theo quy định pháp luật.
Đơn gửi giám thị trại giam hoặc trại tạm giam phải kèm theo đơn đề nghị của người thân thích và xác nhận từ cơ sở y tế về tình trạng bệnh của người đó. Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, giám thị có trách nhiệm kiểm tra các điều kiện theo luật để xem xét, giải quyết.
Thủ tục y tế và thời hạn phản hồi
Nếu đủ điều kiện, giám thị sẽ thông báo bằng văn bản cho phạm nhân và người thân, đồng thời phối hợp với cơ sở y tế đủ điều kiện để tổ chức tư vấn sức khỏe, tâm lý, khám sức khỏe và kiểm tra các yêu cầu y tế. Trường hợp không đủ điều kiện, giám thị phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Dự thảo quy định rõ thời hạn cho các bước tiếp theo. Trong 3 ngày làm việc sau khi nhận văn bản xác nhận đủ điều kiện từ cơ sở y tế, cơ sở giam giữ phải hoàn thiện hồ sơ báo cáo lên Cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng. Hồ sơ bao gồm báo cáo đề nghị, đơn tự nguyện, đơn đề nghị của người thân, xác nhận y tế và các tài liệu liên quan.
Cơ quan quản lý có 5 ngày làm việc để trả lời bằng văn bản về việc đồng ý hoặc không đồng ý, với lý do cụ thể nếu từ chối. Sau khi nhận được sự đồng ý, trong vòng 5 ngày làm việc, cơ sở giam giữ phối hợp với cơ sở y tế tổ chức thực hiện các thủ tục hiến, ghép theo quy định pháp luật về hiến mô, bộ phận cơ thể.
Điều kiện và trách nhiệm sau hiến
Luật Thi hành án hình sự có hiệu lực từ 1-7 quy định phạm nhân chỉ được hiến mô, bộ phận cơ thể khi đáp ứng đủ các điều kiện: tự nguyện hiến, hiến cho người thân, đủ sức khỏe để hiến và tiếp tục chấp hành án sau đó, tự chịu chi phí hiến và chăm sóc sức khỏe, đồng thời là người bị kết án về tội ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng lần đầu với thời gian chấp hành án còn lại dưới 3 năm.
Sau khi hiến, cơ sở y tế có trách nhiệm xác nhận và thông báo cho trại giam về việc phạm nhân đủ sức khỏe để tiếp tục chấp hành án. Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo, trại giam phải tổ chức đưa phạm nhân về nơi giam giữ. Dự thảo cũng nhấn mạnh trách nhiệm phối hợp với gia đình phạm nhân trong quá trình quản lý suốt thời gian hiến, ghép.
Luật quy định Chính phủ sẽ ban hành các quy định chi tiết về trình tự, thủ tục này, nhằm đảm bảo tính minh bạch và nhân đạo trong việc thực hiện quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của phạm nhân.
