Kể từ ngày 10 tháng 9 năm 2026, các doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ phải đối mặt với mức phạt lên đến 50 triệu đồng nếu tự ý ép người lao động làm thêm giờ mà không được sự đồng ý của họ, theo quy định mới tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
Quy định chi tiết về xử phạt hành vi ép tăng ca
Cụ thể, khoản 3 Điều 24 của Nghị định 283/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, quy định mức phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng đối với người sử dụng lao động thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau:
- Thực hiện thời giờ làm việc bình thường vượt quá số giờ làm việc theo quy định của pháp luật.
- Huy động người lao động làm thêm giờ mà không được sự đồng ý của họ, trừ các trường hợp đặc biệt được quy định tại Điều 108 của Bộ luật Lao động.
Điều đáng chú ý là theo khoản 1 Điều 7 của Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức sẽ gấp đôi mức phạt đối với cá nhân. Do đó, nếu doanh nghiệp vi phạm, mức phạt có thể lên tới 40 - 50 triệu đồng.
Các trường hợp ngoại lệ mà người lao động không được từ chối tăng ca
Theo Điều 108 Bộ luật Lao động năm 2019, người sử dụng lao động có quyền yêu cầu người lao động làm thêm giờ vào bất kỳ ngày nào mà không bị giới hạn về số giờ làm thêm, và người lao động không được từ chối, trong các trường hợp sau:
- Thực hiện lệnh động viên, huy động bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
- Thực hiện các công việc nhằm bảo vệ tính mạng con người, tài sản trong phòng ngừa, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm và thảm họa, trừ khi có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của người lao động.
Như vậy, nếu tình huống không thuộc các ngoại lệ trên, doanh nghiệp bắt buộc phải có sự đồng ý của người lao động trước khi yêu cầu tăng ca.
Ý nghĩa của quy định mới đối với doanh nghiệp và người lao động
Quy định này nhấn mạnh nguyên tắc tôn trọng quyền lợi và sự tự nguyện của người lao động trong việc làm thêm giờ. Việc tự ý huy động tăng ca không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống của người lao động mà còn khiến doanh nghiệp đối mặt với mức phạt tài chính đáng kể. Theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt tối đa dành cho tổ chức vi phạm có thể lên đến 50 triệu đồng, một con số không nhỏ đối với nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Để tránh bị xử phạt, các doanh nghiệp cần rà soát lại quy trình quản lý thời gian làm việc, đảm bảo mọi quyết định huy động làm thêm giờ đều dựa trên sự đồng ý bằng văn bản của người lao động, trừ các trường hợp khẩn cấp được pháp luật cho phép. Đồng thời, người lao động cũng cần nắm rõ quyền lợi của mình để không bị ép buộc tăng ca trái phép.
