Ngày 2/7, tại Hà Nội, Báo Công an nhân dân phối hợp Công ty cổ phần hàng tiêu dùng Masan tổ chức Diễn đàn “Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động”, với sự tham dự của đại diện Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Thực trạng vi phạm an toàn thực phẩm gia tăng
Phát biểu tại diễn đàn, Phó Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, Đại tá Trần Hồng Thanh nhấn mạnh: Thực phẩm là nhu cầu thiết yếu, bảo đảm an toàn thực phẩm là thước đo chất lượng quản trị xã hội và đạo đức kinh doanh. Dù đạt nhiều kết quả tích cực, thực tế vẫn còn nhiều vụ vi phạm gây bức xúc, ảnh hưởng sức khỏe người dân và niềm tin tiêu dùng. Ông cho rằng ngăn chặn thực phẩm bẩn là trách nhiệm chung của toàn xã hội, từ nhà sản xuất, doanh nghiệp, cơ quan truyền thông đến người tiêu dùng.
Theo Đại tá Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an), tình trạng sản xuất thực phẩm giả về chất lượng, công dụng, lợi dụng không gian mạng để tiêu thụ hàng giả nhằm thu lợi bất chính diễn biến phức tạp. Vi phạm quy định an toàn thực phẩm tại các cơ sở nhỏ lẻ, kinh doanh thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể gây ngộ độc thực phẩm xảy ra tại nhiều địa phương. Đặc biệt, hành vi thu gom, vận chuyển, giết mổ lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi để cung cấp cho doanh nghiệp chế biến suất ăn công nghiệp, trong đó có đơn vị cung cấp thực phẩm cho trường học, gây bức xúc dư luận. Sử dụng chất cấm, hóa chất ngoài danh mục trong sản xuất, chế biến thực phẩm có chiều hướng gia tăng.
Số liệu thống kê 6 tháng đầu năm 2026
Số liệu từ Bộ Công an và công an địa phương cho thấy: 6 tháng đầu năm 2026, phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khởi tố 123 vụ với 249 bị can, tăng 351% số vụ và 442% số bị can; xử lý hành chính 5.883 vụ, phạt tiền hơn 61 tỷ đồng; chuyển cơ quan khác xử lý 1.004 vụ, phạt tiền 32,6 tỷ đồng.
Đại tá Trần Viết Phương chỉ ra khó khăn trong xử lý: Luật Quảng cáo chưa bao quát các hình thức biến tướng, chế tài xử phạt thấp, không đủ răn đe; chế tài xử lý hành chính với hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm kém chất lượng chưa tương xứng lợi nhuận. Cơ quan quản lý nhà nước còn thiếu trách nhiệm trong kiểm tra định kỳ, hậu kiểm, tạo điều kiện cho hàng giả, hàng kém chất lượng lưu thông.
Khó khăn trong quản lý thương mại điện tử
Ông Trần Việt Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương) cho biết: Kinh doanh thực phẩm qua thương mại điện tử, mạng xã hội diễn biến nhanh, số lượng tài khoản và gian hàng lớn; nhiều đối tượng sử dụng thông tin không chính xác, thay đổi danh tính, gây khó khăn trong xác định chủ thể vi phạm, kho hàng và dòng tiền. Một số nhóm hàng chưa có tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cụ thể. Nhân sự an toàn thực phẩm cấp cơ sở còn hạn chế, nhiều công chức kiêm nhiệm, chưa được đào tạo đầy đủ về nghiệp vụ lấy mẫu, nhận diện vi phạm.
Giải pháp dài hạn: Luật An toàn thực phẩm sửa đổi
Tiến sĩ Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), cho biết Bộ Y tế phối hợp các bộ ngành xây dựng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm. Năm chính sách trụ cột được đề xuất:
- Chính sách 1: Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.
- Chính sách 2: Cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường, gắn với chuỗi cung ứng.
- Chính sách 3: Số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông, quản lý bằng dữ liệu số.
- Chính sách 4: Nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và suất ăn tập thể, giao cho UBND xã quản lý.
- Chính sách 5: Hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, phân cấp, phân quyền tối đa.
Tiến sĩ Chu Quốc Thịnh nhấn mạnh: Các chính sách này nhằm thống nhất đầu mối quản lý, nâng cao vai trò chính quyền địa phương, bảo đảm an toàn thực phẩm xuyên suốt.
Kiến nghị từ diễn đàn
Các đại biểu đề nghị hoàn thiện Đề án quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến cơ sở; tăng cường nguồn lực cho kiểm tra, kiểm nghiệm, giám định thực phẩm; bổ sung kinh phí lấy mẫu, bảo quản, tiêu hủy tang vật; nâng cao năng lực phòng kiểm nghiệm, rút ngắn thời gian trả kết quả. Xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành về an toàn thực phẩm, hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc; kết nối thông tin giữa cơ quan nhà nước, lực lượng kiểm tra, nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp phân phối và người tiêu dùng.
Đồng thời, đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan phối hợp chặt chẽ trong quản lý, trao đổi thông tin, kiểm tra, xử lý vi phạm; bố trí nguồn lực cho cấp xã, phường; coi bảo đảm an toàn thực phẩm là nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
