Cơ quan Cảnh sát điều tra (C03) Bộ Công an đề nghị truy tố 31 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH khoáng sản và luyện kim Việt Trung (VTM). Trong đó, cựu Tổng giám đốc VTM Bùi Thanh Bình bị đề nghị truy tố 3 tội: vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; nhận hối lộ và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Bán rẻ hơn 5 triệu tấn quặng sắt
Theo kết luận điều tra, VTM được Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) báo cáo Thủ tướng và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho phép thành lập để thực hiện 2 dự án mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy gang thép Lào Cai tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng (Lào Cai). Quặng sắt khai thác được dùng vào 3 mục đích: cung cấp cho nhà máy gang thép Lào Cai của VTM, cung cấp cho dự án Tisco II và xuất khẩu quặng tinh để đối lưu nhập than cốc.
Do chậm tiến độ và thua lỗ, VTM bị xếp vào danh sách 12 dự án kém hiệu quả của ngành công thương. C03 xác định ông Bình, sau khi được VNS ủy quyền làm người đại diện phần vốn góp và bổ nhiệm làm Tổng giám đốc VTM, đã trực tiếp chỉ đạo việc mua bán quặng sắt và than cốc.
Thay vì bán quặng theo giá thị trường, ông Bình đã bắt tay với doanh nghiệp để bán rẻ hơn từ 50.000 đến 70.000 đồng/tấn. Đổi lại, các doanh nghiệp chi tiền ngoài hợp đồng cho ông Bình. Ông chỉ đạo cấp dưới xây dựng phương án giá và hợp thức giá bán, trình Ban điều hành Hội đồng thành viên (HĐTV) thông qua. Các thành viên dù biết giá thấp hơn thị trường vẫn ký duyệt.
Từ năm 2015 đến 2020, ông Bình đã ký 30 hợp đồng bán quặng sắt với 18 doanh nghiệp, thực hiện 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp, bán tổng 5,77 triệu tấn quặng tổng giá trị gần 2.951 tỉ đồng. Giá bán thấp hơn thị trường gây thiệt hại cho Nhà nước gần 435 tỉ đồng. Ông Bình đã nhận tổng cộng 53,5 tỉ đồng từ 8 doanh nghiệp, trong đó 43,8 tỉ đồng được xác định là nhận hối lộ. Số tiền nhận được, ông chi khoảng 3,8 tỉ đồng cho một số nhân viên VTM, trả lại 1,5 tỉ đồng cho 2 doanh nghiệp, còn lại hơn 48 tỉ đồng dùng vào mục đích cá nhân.
Nhận 25 tỉ đồng từ phi vụ nhập than cốc
Ngoài bán rẻ quặng, C03 còn xác định ông Bình sai phạm trong mua bán than cốc. Năm 2015, lãnh đạo Công ty Trung Thành Thái Nguyên và Công ty Việt Phát đề nghị được thường xuyên cung cấp than cốc cho VTM, đổi lại ông Bình được chi từ 40.000 đến 200.000 đồng/tấn than. Ông Bình đã chỉ đạo tạo điều kiện cho hai doanh nghiệp này.
Từ năm 2015 đến 2017, dù việc lựa chọn nhà cung cấp than được thực hiện theo hình thức chào giá cạnh tranh, nhưng cán bộ phụ trách vẫn dùng báo giá khống để hợp thức hồ sơ, đảm bảo Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên được ký hợp đồng. Từ tháng 10/2017 đến 2020, VTM phải tổ chức đấu thầu theo quy định, nhưng Trưởng phòng Vật tư vẫn dùng thủ đoạn để hai doanh nghiệp này được cung cấp than. Nhiều hợp đồng được chia nhỏ dưới 10.000 tấn để thuộc thẩm quyền quyết định của ông Bình, tránh phải báo cáo HĐTV.
Từ năm 2015 đến 2020, Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên đã ký 38 hợp đồng, bán tổng cộng 286.855 tấn than cốc cho VTM với tổng giá trị 2.020 tỉ đồng. Sau đó, hai doanh nghiệp đã đưa cho ông Bình tổng cộng 25 tỉ đồng, trong đó 18,4 tỉ đồng được xác định là nhận hối lộ. Tổng số tiền nhận hối lộ của ông Bình trong cả hai phi vụ là hơn 62 tỉ đồng. Ngoài ra, ông còn bị cáo buộc vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí gần 435 tỉ đồng và cùng cấp dưới gây thiệt hại tài sản nhà nước hơn 46 tỉ đồng.
