Một vụ việc chấn động đang làm rúng động cộng đồng tình báo Mỹ khi cựu quan chức cấp cao của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), David J. Rush, bị phát hiện cất giữ tại nhà riêng hơn 300 kg vàng, 2 triệu USD tiền mặt và 35 chiếc đồng hồ xa xỉ. Theo tiết lộ từ Washington Post, Rush đã sử dụng một chiêu thức tinh vi để biến ngân sách công thành tài sản cá nhân.
Chương trình tình báo ma
David J. Rush, cựu quan chức CIA từng tham gia các chương trình tình báo tuyệt mật, bị cáo buộc đã tự tạo ra một "chương trình tiếp cận đặc biệt" giả mạo. Đây là dạng chiến dịch tình báo tối mật với cơ chế bảo mật cấp cao, đến nỗi ngay cả những nhân viên tình báo có độ an ninh cao nhất cũng không thể tự động truy cập nếu không được cấp phép riêng. Rush đã đưa hai đồng nghiệp vào chương trình ma này, biến họ thành những người hỗ trợ mà không hề hay biết về bản chất thật sự. Thông qua các hợp đồng giả mạo mang danh nghĩa nhiệm vụ tuyệt mật, Rush yêu cầu đồng nghiệp chuyển hàng triệu USD tiền và vàng cho "chiến dịch tình báo".
Phát hiện và bắt giữ
Ngày 18/5, FBI đã khám xét nhà riêng của Rush và thu giữ 303 thỏi vàng trị giá khoảng 40 triệu USD, cùng 2 triệu USD tiền mặt và 35 đồng hồ xa xỉ. Rush bị bắt ngay sau đó và hiện bị truy tố với tội danh chiếm đoạt tiền công quỹ. Trong phiên điều trần ngày 5/6, luật sư bào chữa Jessica Carmichael đề nghị cho Rush được tại ngoại với thiết bị giám sát điện tử, nhưng công tố viên Gavin Tisdale mô tả Rush là "bậc thầy thao túng" và cảnh báo nguy cơ bỏ trốn cao. Thẩm phán William Fitzpatrick quyết định tiếp tục giam giữ Rush vì cho rằng ông ta có đủ "kỹ năng, phương tiện và động cơ" để trốn chạy.
Lỗ hổng bảo mật của CIA
Vụ việc đặt ra nhiều câu hỏi về cơ chế giám sát của CIA. Làm thế nào Rush có thể một mình tạo ra chương trình tình báo khai khống mà không cần sự phê duyệt từ cấp trên? Liệu hai đồng nghiệp có biết đây là dự án giả mạo? Theo nguồn tin, chương trình giả mạo xoay quanh kế hoạch "duy trì hoạt động của chính phủ" trong trường hợp chiến tranh hạt nhân hoặc thảm họa. Điều đáng ngạc nhiên hơn là nhiệm vụ của Rush liên quan đến các chương trình thu thập dữ liệu tình báo nhạy cảm hàng đầu, chỉ một số ít quan chức và nghị sĩ biết đến.
Hồ sơ gian dối
FBI phát hiện Rush đã khai gian với CIA về bằng cấp và quân ngũ. Ông ta tuyên bố có bằng cử nhân Đại học Clemson và bằng thạc sĩ Viện Bách khoa Rensselaer, nhưng không có hồ sơ nào xác nhận. Rush cũng từng nói mình là phi công hải quân, nhưng không có bằng chứng. Ngoài ra, ông ta còn nhận trái phép 77.000 USD tiền lương nghỉ phép từ Hải quân dù đã xuất ngũ từ năm 2015.
Phản ứng từ giới chuyên môn
Nhiều cựu quan chức tình báo Mỹ bày tỏ sự kinh ngạc trước việc Rush vượt qua quy trình kiểm tra lý lịch nghiêm ngặt của CIA, vốn bao gồm xét nghiệm, kiểm tra nói dối, xác minh học bạ và phỏng vấn người thân. Cựu sĩ quan CIA Marc Polymeropoulos nhận xét: "Thật khó tin khi Rush có thể vượt qua một quy trình kiểm tra kỹ lưỡng đến vậy". Hạ nghị sĩ Jim Himes, thành viên Ủy ban Tình báo Hạ viện, cũng đặt câu hỏi về lỗ hổng giám sát khi để xảy ra việc tích trữ tài sản lớn tại nhà riêng.
Nguyên nhân được cho là xuất phát từ chính cơ chế bảo mật của CIA. Để qua mặt đối thủ nước ngoài, cơ quan này thường sử dụng các biện pháp nghiệp vụ tài chính đặc biệt để luân chuyển tiền lớn, nhưng vô tình khiến nội bộ Mỹ cũng khó kiểm soát dòng tiền, tạo điều kiện cho sai phạm bị che giấu. Hiện chưa có bằng chứng cho thấy Rush nhận tiền từ chính phủ nước ngoài để hoạt động gián điệp.
