Cựu Bộ trưởng tự duyệt cơ chế đặc thù, gây thiệt hại hàng chục tỷ đồng tại dự án bệnh viện
Theo kết luận điều tra mới đây, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã tự ý ký duyệt cơ chế đặc thù cho phép thuê tư vấn nước ngoài, dù không được Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn. Hành động này đã dẫn đến hàng loạt sai phạm trong quá trình triển khai dự án Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước.
Quy trình phê duyệt trái quy định
Vào tháng 8 năm 2013, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã yêu cầu làm rõ sự cần thiết của cơ chế đặc thù trong việc lập và triển khai dự án. Tuy nhiên, chỉ bốn tháng sau, vào tháng 12 cùng năm, bà Nguyễn Thị Kim Tiến, với tư cách là Bộ trưởng Bộ Y tế, đã ký tờ trình kiến nghị Thủ tướng cho phép áp dụng một số cơ chế đặc thù, bao gồm nội dung "cho phép thuê tư vấn nước ngoài". Đáng chú ý, yêu cầu của Phó Thủ tướng vẫn chưa được làm rõ khi bà Tiến đưa ra kiến nghị này.
Tháng 1 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ chính thức phê duyệt đề án đầu tư cho 5 bệnh viện tuyến trung ương, nhưng hoàn toàn không có nội dung chấp thuận cơ chế thuê tư vấn nước ngoài. Dù vậy, ông Nguyễn Chiến Thắng, Giám đốc Ban Y tế trọng điểm, vẫn tiếp tục ký các tờ trình để bà Tiến ký quyết định cho phép thuê tư vấn nước ngoài. Các quyết định này nhằm thực hiện việc lập hai dự án và phê duyệt kế hoạch tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc.
Vi phạm luật đấu thầu và thanh toán vượt khung
Trên cơ sở phương án thiết kế kiến trúc đã được duyệt, ông Nguyễn Chiến Thắng đã chỉ đạo cán bộ dưới quyền hoàn thiện và hợp thức hóa hồ sơ chỉ định thầu không đúng quy định pháp luật. Điều này cho phép Liên danh VK Studio - Viện TTB thực hiện các gói thầu. Cơ quan điều tra xác định hành vi này vi phạm nghiêm trọng Luật Đấu thầu và các quy định về thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng.
Theo quy định của Bộ Xây dựng, hợp đồng lập dự án đầu tư xây dựng cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai chỉ được chi tối đa hơn 4,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, Ban Y tế trọng điểm đã thanh toán cho phía VK hơn 22 tỷ đồng, gây thiệt hại hơn 17 tỷ đồng. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với dự án Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2, nơi hợp đồng chỉ được phép chi khoảng 4,9 tỷ đồng nhưng thực tế đã thanh toán hơn 22,3 tỷ đồng, dẫn đến thất thoát hơn 17 tỷ đồng.
Sai phạm tiếp tục lặp lại ở các gói thầu tư vấn thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công. Cụ thể, gói TVBM-04 chỉ được chi gần 29 tỷ đồng theo định mức, nhưng thực tế thanh toán cho VK Group hơn 46,8 tỷ đồng. Gói TVVĐ-04 cũng vượt chi với số tiền hơn 46,2 tỷ đồng, trong khi quy định chỉ cho phép hơn 28,6 tỷ đồng. Tổng thiệt hại từ hai gói thầu này lên tới gần 35 tỷ đồng.
Thiệt hại tổng cộng và trách nhiệm cá nhân
Cộng dồn tất cả các khoản chênh lệch, cơ quan điều tra xác định thiệt hại và thất thoát do việc thuê tư vấn nước ngoài lên đến hơn 70 tỷ đồng. Kết luận điều tra chỉ rõ bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các thuộc cấp phải chịu trách nhiệm toàn bộ về các sai phạm trong việc cho phép thuê và thanh toán vượt quy định cho đơn vị tư vấn nước ngoài. Ngoài ra, họ còn liên quan đến phần thiệt hại khác hơn 733 tỷ đồng tại hai dự án này.
Hai bệnh viện cơ sở 2 được đầu tư với kỳ vọng giảm tải cho tuyến trung ương, nhưng nhiều hạng mục đến nay vẫn dang dở và xuống cấp sau nhiều năm không vận hành. Trong khi đó, ngân sách nhà nước đã bị thất thoát và lãng phí hơn 803 tỷ đồng. Việc doanh nghiệp tư vấn nước ngoài là Công ty VK Group, có trụ sở tại Bỉ và hiện đã đóng cửa, không còn tồn tại, càng làm phức tạp thêm vấn đề trách nhiệm và thu hồi thiệt hại.
Sự việc này đặt ra câu hỏi lớn về cơ chế phê duyệt và giám sát các hợp đồng tư vấn trong các dự án đầu tư công quy mô lớn, đòi hỏi sự minh bạch và chặt chẽ hơn để ngăn chặn những thiệt hại tương tự trong tương lai.
