Cựu Bộ trưởng Y tế tự duyệt cơ chế đặc thù, gây thiệt hại lớn tại dự án bệnh viện
Theo kết luận điều tra mới đây, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã tự ý ký duyệt cơ chế đặc thù cho phép thuê tư vấn nước ngoài, bất chấp chỉ đạo của Phó Thủ tướng và không được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Hành động này đã dẫn đến một loạt sai phạm nghiêm trọng, gây thiệt hại hàng chục tỷ đồng cho ngân sách Nhà nước tại các dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2.
Quy trình phê duyệt trái quy định
Vào tháng 8 năm 2013, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã yêu cầu làm rõ sự cần thiết của cơ chế đặc thù trong quá trình lập và triển khai dự án. Tuy nhiên, chỉ bốn tháng sau, vào tháng 12 cùng năm, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đã ký tờ trình kiến nghị Thủ tướng cho phép áp dụng một số cơ chế đặc thù, bao gồm nội dung "cho phép thuê tư vấn nước ngoài". Điều đáng nói là yêu cầu của Phó Thủ tướng vẫn chưa được làm rõ.
Tháng 1 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án đầu tư cho 5 bệnh viện tuyến trung ương, nhưng không có nội dung chấp thuận cơ chế thuê tư vấn nước ngoài. Dù vậy, Nguyễn Chiến Thắng, Giám đốc Ban Y tế trọng điểm, vẫn ký các tờ trình để cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến ký các quyết định cho phép thuê tư vấn nước ngoài. Các quyết định này bao gồm việc lập hai dự án và phê duyệt kế hoạch tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc.
Vi phạm Luật Đấu thầu và thanh toán vượt khung
Trên cơ sở phương án thiết kế kiến trúc được duyệt, Nguyễn Chiến Thắng đã chỉ đạo cán bộ dưới quyền hoàn thiện và hợp thức hóa hồ sơ chỉ định thầu không đúng quy định pháp luật. Điều này cho phép Liên danh VK Studio - Viện TTB thực hiện các gói thầu. Cơ quan điều tra xác định hành vi này vi phạm Luật Đấu thầu và các quy định về thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng.
Về thanh toán vượt khung, hợp đồng lập dự án đầu tư xây dựng cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai chỉ được chi tối đa hơn 4,8 tỷ đồng theo quy định của Bộ Xây dựng. Tuy nhiên, Ban Y tế trọng điểm đã thanh toán cho phía VK hơn 22 tỷ đồng, gây thiệt hại hơn 17 tỷ đồng. Tương tự, hợp đồng tư vấn lập dự án cơ sở 2 Bệnh viện Việt Đức chỉ được chi khoảng 4,9 tỷ đồng, nhưng thực tế thanh toán cho VK hơn 22,3 tỷ đồng, dẫn đến thất thoát hơn 17 tỷ đồng.
Sai phạm tiếp tục lặp lại ở các gói thầu tư vấn thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công. Cụ thể:
- Gói TVBM-04: Quy định chỉ được chi gần 29 tỷ đồng, nhưng thực tế thanh toán cho VK Group hơn 46,8 tỷ đồng.
- Gói TVVĐ-04: Quy định chỉ hơn 28,6 tỷ đồng, nhưng chi cho VK hơn 46,2 tỷ đồng.
Tổng thiệt hại tại hai gói này gần 35 tỷ đồng. Cộng dồn các khoản chênh lệch, cơ quan điều tra xác định thiệt hại và thất thoát do thuê tư vấn nước ngoài là hơn 70 tỷ đồng.
Trách nhiệm và hậu quả kéo dài
Kết luận điều tra chỉ rõ bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các thuộc cấp phải chịu trách nhiệm về toàn bộ sai phạm trong việc cho phép thuê và thanh toán vượt quy định cho đơn vị tư vấn nước ngoài. Ngoài ra, họ còn liên quan đến phần thiệt hại hơn 733 tỷ đồng khác tại hai dự án này.
Hai bệnh viện cơ sở 2 được đầu tư với kỳ vọng giảm tải cho tuyến trung ương, nhưng nhiều hạng mục đến nay vẫn dang dở và xuống cấp sau nhiều năm không vận hành. Ngân sách Nhà nước đã bị thất thoát và lãng phí hơn 803 tỷ đồng.
Đáng chú ý, Công ty VK Group, đơn vị tư vấn nước ngoài, hiện đã đóng cửa và không còn tồn tại. VK Architects and Engineers không phải là pháp nhân mà chỉ là thương hiệu chung. Tại Việt Nam, Công ty TNHH MTV VK Việt Nam đã ngừng hoạt động. Việc này khiến câu chuyện trách nhiệm và thu hồi thiệt hại trở nên phức tạp, đồng thời đặt ra câu hỏi lớn về cơ chế phê duyệt và giám sát các hợp đồng tư vấn trong các dự án đầu tư công quy mô lớn.
