Cáo trạng vụ khai thác titan trái phép: Phát hiện sai phạm thuế lớn tại Công ty Rạng Đông
Viện Kiểm sát nhân dân tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố vụ án khai thác titan trái phép với quy mô khổng lồ, liên quan đến hơn 459.000 tấn khoáng vật nặng, có trị giá ước tính vượt quá 1.508 tỉ đồng. Vụ việc xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn khoáng sản đầu tư Hưng Thịnh và một số đơn vị có liên quan khác.
Phát hiện sai phạm thuế nghiêm trọng
Trong quá trình điều tra, các cơ quan tiến hành tố tụng đã phát hiện thêm một sai phạm lớn về thuế, có liên quan mật thiết đến Công ty Cổ phần Rạng Đông. Đây là một doanh nghiệp có tiếng trên địa bàn tỉnh Bình Thuận (cũ).
Theo cáo trạng, Công ty CP Rạng Đông là một doanh nghiệp tư nhân đa ngành, bao gồm 12 công ty thành viên, hoạt động chính trong các lĩnh vực đầu tư xây dựng, khoáng sản kim loại, thương mại, dịch vụ và vật liệu xây dựng.
Ông Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Rạng Đông, đồng thời cũng là Chủ tịch HĐQT của các công ty thành viên, nắm quyền điều hành và chi phối hoạt động của toàn bộ "hệ sinh thái" này.
Chiêu thức bán quặng hai giá để trốn thuế
Để vận hành hệ thống, ông Đông đã giao cho Lê Hoàng Ngân (cháu họ ông Đông, Tổng giám đốc Công ty CP Rạng Đông) phụ trách tài chính và điều tiết dòng tiền của tất cả các công ty. Trong khi đó, Nguyễn Thu Hương Thủy (em họ ông Đông, Phó trưởng Phòng Tài chính đầu tư Công ty CP Rạng Đông) được giao nhiệm vụ quản lý toàn bộ tiền thu được từ hoạt động kinh doanh của các công ty thành viên.
Một trong số các công ty thành viên là Công ty cổ phần khoáng sản Sông Bình (Công ty Sông Bình). Doanh nghiệp này có bộ phận kế toán và hệ thống sổ sách kế toán riêng biệt.
Cuối năm 2023, tình hình tài chính của Công ty CP Rạng Đông gặp nhiều khó khăn. Do cần tiền mặt để chi tiêu, Lê Hoàng Ngân đã báo cáo và được ông Đông đồng ý với "phương án tháo gỡ".
Theo đó, Nguyễn Thị Phương Thu (Trưởng bộ phận bán hàng trong nước của Công ty Sông Bình) được giao nhiệm vụ trao đổi với khách hàng mua quặng Ilmenite (khoáng vật titan-sắt oxide có từ tính yếu) của Công ty Sông Bình. Cô thông báo rằng giá bán thực tế sẽ cao hơn giá ghi trên hợp đồng và xuất hóa đơn.
Với số tiền chênh lệch, khách hàng phải thanh toán bằng tiền mặt, sau đó giao cho Nguyễn Thu Hương Thủy quản lý và đưa cho ông Đông sử dụng vào các hoạt động của doanh nghiệp.
Theo đúng thỏa thuận, từ tháng 12 năm 2023 đến tháng 9 năm 2024, Trần Thị Lê Vi Vân (lao động tự do) đã sử dụng pháp nhân Công ty Châu Thành và Công ty Tân Việt Trung để ký 5 hợp đồng mua 38.000 tấn quặng Ilmenite, với tổng giá trị 115,5 tỉ đồng của Công ty Sông Bình.
Trong đó, phần chênh lệch giữa giá trị thực tế thanh toán và giá trị theo hợp đồng mua bán là 16,5 tỉ đồng. Số tiền này không được bộ phận kế toán Công ty Sông Bình hạch toán vào sổ sách, cũng không kê khai nộp thuế, dẫn đến thiệt hại về thuế hơn 3,8 tỉ đồng.
Vai trò chủ mưu của Chủ tịch Công ty CP Rạng Đông
Tại cơ quan điều tra, ông Nguyễn Văn Đông cùng các bị can Lê Hoàng Ngân, Nguyễn Thị Phương Thu, Nguyễn Thu Hương Thủy, Trần Thị Lê Vi Vân đã khai nhận đã bàn bạc và thống nhất việc ký hợp đồng và xuất hóa đơn theo giá thấp hơn giá trị thanh toán thực tế. Phần tiền chênh lệch được chuyển cho ông Đông sử dụng, không liên quan đến hoạt động kế toán của công ty, gây ra thất thoát thuế đáng kể.
Viện KSND tối cao xác định ông Đông có vai trò chủ mưu, cầm đầu trong vụ việc này. Các bị can còn lại được xác định giữ vai trò giúp sức.
Đối với thủ quỹ và thư ký của Chủ tịch HĐQT Công ty CP Rạng Đông, những người này có hành vi kiểm đếm và nhận tiền do bị can Vân chuyển đến. Tuy nhiên, họ không biết về việc Công ty Sông Bình xuất hóa đơn bán quặng với giá thấp hơn giá bán thực tế. Vì vậy, không có đủ căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự đối với họ.
Tương tự, Tổng giám đốc và Phó tổng giám đốc Công ty Sông Bình dù thực hiện ký hợp đồng bán quặng, và kế toán trưởng Công ty Sông Bình thực hiện xuất hóa đơn bán quặng, nhưng các cá nhân này không tham gia trao đổi hoặc thỏa thuận với khách hàng. Họ cũng không biết việc bán quặng với giá thực tế cao hơn giá xuất hóa đơn. Do đó, không có căn cứ để xem xét xử lý hình sự đối với nhóm này.
