Chiều 21.5, tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn, Công an TP.HCM đã đưa ra cảnh báo về bốn kịch bản lừa đảo phổ biến nhất hiện nay. Đồng thời, cơ quan này cũng chỉ rõ phương thức hoạt động mang tính chất "dây chuyền hóa" của các băng nhóm tội phạm công nghệ cao.
Bốn kịch bản lừa đảo tinh vi
Theo Công an TP.HCM, thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng đa dạng, đặc biệt là các kịch bản thường xuyên thay đổi, gắn với từng thời điểm và nhu cầu của người dân trên không gian mạng. Các đối tượng chủ yếu thực hiện hành vi lừa đảo thông qua bốn hình thức sau:
- Mạo danh: Giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, hoặc người thân để yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân.
- Lừa đảo tình cảm: Xây dựng mối quan hệ tình cảm giả để chiếm đoạt tài sản.
- Lừa đảo đầu tư tài chính: Mời chào đầu tư vào các dự án ma, tiền ảo, hoặc sàn giao dịch giả.
- Phát tán mã độc: Gửi đường link hoặc tệp tin chứa mã độc để đánh cắp thông tin và tài khoản.
Các kịch bản này được xây dựng chi tiết, bài bản, có sự phân công và phân cấp trong quá trình tiếp cận nạn nhân.
Ba nhóm nạn nhân dễ bị sập bẫy
Công an TP.HCM cho biết, nạn nhân của các vụ lừa đảo có thể là bất kỳ ai, không phân biệt trình độ, tuổi tác, giới tính hay nghề nghiệp. Tuy nhiên, qua đánh giá, nạn nhân thường có những đặc điểm chung sau:
- Thiếu kiến thức về an toàn mạng: Nhiều người chủ quan, lơ là, thiếu cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo.
- Bị đánh vào lòng tham: Ham muốn vật chất, dễ bị dẫn dắt bởi những hứa hẹn về tài sản.
- Lối sống thiếu lành mạnh: Chủ động tìm kiếm hoặc tham gia vào các hoạt động tiêu cực trên mạng như nội dung đồi trụy, đánh bạc trực tuyến, vay tín dụng đen, hoặc các hội nhóm tiêu cực. Những nạn nhân này thường bị khống chế bằng thông tin nhạy cảm để tống tiền.
Tội phạm mạng hoạt động theo quy mô "làng nghề"
Công an TP.HCM nhận định, hoạt động lừa đảo có sự câu kết giữa người Việt Nam và người nước ngoài, thực hiện quy mô lớn thông qua địa bàn "nước thứ 3" như Campuchia, Dubai, Myanmar. Hoạt động này mang tính chất "làng nghề" và dây chuyền hóa, từ xây dựng kịch bản, cung cấp công cụ, tiếp cận nạn nhân đến rửa tiền.
Một số đối tượng sau khi hành nghề ở nước ngoài đã về nước tự lập nhóm lừa đảo, lợi dụng địa bàn nông thôn hoặc khu dân cư tách biệt, núp bóng dưới danh nghĩa công ty công nghệ. Chúng triệt để lợi dụng không gian mạng "không biên giới" và các dịch vụ internet, viễn thông, thanh toán trực tuyến, cùng công nghệ AI, deepfake, mã độc.
Đáng chú ý, công tác quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực bị lợi dụng còn nhiều bất cập, đặc biệt là hoạt động cung ứng dịch vụ xuyên biên giới và định danh người dùng.
Cách bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng tránh mất tiền
Để phòng tránh lừa đảo, Công an TP.HCM khuyến cáo người dân thường xuyên cập nhật kiến thức qua báo chí và kênh chính thức. Cần bảo vệ dữ liệu cá nhân, không truy cập đường link lạ, chỉ cài ứng dụng từ App Store hoặc Google Play. Khi nhận yêu cầu liên quan đến tài khoản hoặc chuyển tiền, cần tỉnh táo kiểm tra kỹ thông tin.
