Vụ án liên quan cựu Bộ trưởng Y tế: Công ty tư vấn Bỉ không còn tồn tại, thất thoát hơn 803 tỷ đồng
Theo kết luận điều tra mới nhất, Công ty VK Group, một doanh nghiệp đến từ Vương quốc Bỉ, đã thực hiện tư vấn lập dự án và thiết kế kỹ thuật cho dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2, hiện đã ngừng hoạt động hoàn toàn. Vụ án này được xác định đã gây ra thất thoát và lãng phí hơn 803 tỷ đồng ngân sách nhà nước, trong đó riêng các sai phạm từ việc thuê tư vấn nước ngoài đã dẫn đến mất mát hơn 70 tỷ đồng.
Cựu Bộ trưởng tự ý duyệt "cơ chế đặc thù" bất chấp chỉ đạo
Kết luận điều tra cho biết, vào tháng 8/2013, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã yêu cầu làm rõ sự cần thiết của cơ chế đặc thù trong quá trình lập và triển khai dự án. Tuy nhiên, dù chưa làm rõ yêu cầu này, đến tháng 12/2013, cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã ký tờ trình kiến nghị Thủ tướng cho phép áp dụng một số cơ chế đặc thù, bao gồm nội dung "cho phép thuê tư vấn nước ngoài".
Đáng chú ý, vào tháng 1/2014, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án đầu tư 5 bệnh viện tuyến trung ương nhưng không chấp thuận cơ chế thuê tư vấn nước ngoài. Bất chấp điều này, Nguyễn Chiến Thắng, Giám đốc Ban Y tế trọng điểm, vẫn ký các tờ trình để bà Tiến ký quyết định cho phép thuê tư vấn nước ngoài, dẫn đến việc Công ty VK Architects and Engineers được chỉ định thực hiện các phương án thiết kế.
Thanh toán vượt khung quy định, thiệt hại hàng chục tỷ đồng
Cơ quan điều tra xác định, việc chỉ định thầu cho Liên danh VK Studio - Viện TTB đã vi phạm Luật Đấu thầu và các quy định về thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng. Cụ thể, hợp đồng lập dự án đầu tư xây dựng cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai chỉ được chi tối đa hơn 4,8 tỷ đồng theo quy định của Bộ Xây dựng, nhưng thực tế đã thanh toán cho VK hơn 22 tỷ đồng, gây thiệt hại hơn 17 tỷ đồng.
Tương tự, hợp đồng tư vấn cho Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 chỉ được phép chi khoảng 4,9 tỷ đồng, nhưng đã thanh toán hơn 22,3 tỷ đồng, dẫn đến thất thoát hơn 17 tỷ đồng. Sai phạm còn tiếp diễn ở các gói thầu tư vấn thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công, với tổng thiệt hại gần 35 tỷ đồng. Tổng cộng, thiệt hại do thuê tư vấn nước ngoài được xác định là hơn 70 tỷ đồng.
Trách nhiệm thuộc về cựu Bộ trưởng và thuộc cấp
Kết luận điều tra nhấn mạnh, bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các thuộc cấp phải chịu trách nhiệm về toàn bộ sai phạm trong việc cho phép thuê và thanh toán vượt quy định cho đơn vị tư vấn nước ngoài, cũng như phần thiệt hại hơn 733 tỷ đồng khác tại hai dự án. Hai bệnh viện cơ sở 2 được đầu tư với kỳ vọng giảm tải cho tuyến trung ương, nhưng nhiều hạng mục đến nay vẫn dang dở và xuống cấp sau nhiều năm không vận hành.
Việc Công ty VK Group, có loại hình doanh nghiệp là Công ty trách nhiệm hữu hạn đại chúng Bỉ, hiện đã đóng cửa và không còn tồn tại, càng làm phức tạp hóa vấn đề trách nhiệm và thu hồi thiệt hại. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về cơ chế phê duyệt và giám sát các hợp đồng tư vấn trong các dự án đầu tư công quy mô lớn tại Việt Nam.
Tại Việt Nam, Công ty TNHH MTV VK Việt Nam, được thành lập từ năm 2011 với vốn điều lệ 5 tỷ đồng, cũng đã ngừng hoạt động. Thương hiệu VK Architects and Engineers được xác định không phải là pháp nhân mà chỉ là tên gọi chung trong quảng bá dịch vụ.
