Đề Xuất Công Chứng Không Cần Giấy Tờ Bản Gốc, Sử Dụng Dữ Liệu Điện Tử
Chính phủ vừa đề xuất một thay đổi quan trọng trong hoạt động công chứng, theo đó người dân sẽ không phải xuất trình hoặc nộp giấy tờ bản gốc nếu thông tin đó đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia đủ điều kiện khai thác. Đề xuất này được trình bày tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào sáng ngày 2/3, như một phần của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Chi Tiết Đề Xuất Và Lợi Ích Mang Lại
Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, dự thảo luật bổ sung quy định cho phép sử dụng dữ liệu điện tử thay thế giấy tờ truyền thống khi giải quyết hồ sơ yêu cầu công chứng. Cụ thể, nếu thông tin trong hồ sơ như thẻ căn cước, hộ chiếu, giấy tờ định danh, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hoặc quyền sở hữu tài sản đã có trong các cơ sở dữ liệu đủ điều kiện, người yêu cầu sẽ không phải cung cấp các giấy tờ bản gốc đó.
Công chứng viên sẽ chủ động khai thác và sử dụng dữ liệu sẵn có để xem xét và giải quyết hồ sơ. Họ không được yêu cầu xuất trình bản chính để đối chiếu, và chỉ có thể đề nghị bổ sung hồ sơ trong trường hợp không thể khai thác thông tin trong ngày giải quyết, hoặc khi dữ liệu không đầy đủ, không chính xác.
Bộ Tư pháp nhấn mạnh rằng quy định mới này sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn đáng kể thời gian và chi phí cho người dân, đồng thời đảm bảo việc ứng dụng dữ liệu điện tử trong hoạt động công chứng một cách hiệu quả. Dự thảo cũng hướng tới việc tạo thuận lợi tối đa cho người dân và các tổ chức hành nghề công chứng, trong khi vẫn duy trì tính chặt chẽ của dịch vụ công cơ bản này.
Ý Kiến Từ Các Nhà Lập Pháp Và Cơ Quan Thẩm Tra
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã bày tỏ sự tán thành với chính sách sử dụng dữ liệu thay thế giấy tờ. Tuy nhiên, ông đề nghị cần rà soát kỹ lưỡng các quy định liên quan đến trường thông tin, chủ thể quản lý, và phương án đầu tư cho cơ sở dữ liệu công chứng để đảm bảo tính khả thi của đề xuất. Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc quy định cụ thể về quản lý và khai thác thông tin nguồn gốc, tình trạng giao dịch của tài sản trong cơ sở dữ liệu.
Cơ quan thẩm tra đã đề xuất Chính phủ xem xét thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng, tăng cường công chứng tự nguyện, nhằm giảm bớt chi phí tuân thủ cho tổ chức và cá nhân. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định chỉ ra rằng các quy định hiện hành về giao dịch bắt buộc công chứng còn phân tán, gây khó khăn trong tra cứu.
Ông Định đề nghị nghiên cứu thu hẹp hơn nữa phạm vi bắt buộc, đơn giản hóa thủ tục đối với các giao dịch có giá trị nhỏ như mua bán xe máy cũ, và cho phép công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong lĩnh vực bất động sản, nhất là khi đã có cơ sở dữ liệu đất đai và định danh điện tử hoàn chỉnh.
Hướng Đến Một Hệ Thống Công Chứng Hiện Đại Và Thống Nhất
Dự thảo luật còn đề xuất xây dựng một cơ sở dữ liệu công chứng thống nhất trên toàn quốc, do Bộ Tư pháp quản lý tập trung, thay thế cho mô hình song song giữa trung ương và địa phương hiện nay. Điều này nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác dữ liệu. Đồng thời, dự thảo tiếp tục đẩy mạnh phân quyền, chuyển giao một số thẩm quyền về công chứng viên từ Bộ trưởng Tư pháp sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, để phù hợp với thực tiễn địa phương.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Công chứng dự kiến sẽ được Quốc hội xem xét và thông qua tại kỳ họp thứ nhất khóa 16, khai mạc vào ngày 6/4. Sự thay đổi này không chỉ mang lại tiện ích thiết thực cho người dân mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc số hóa và hiện đại hóa các dịch vụ công tại Việt Nam.
