Bộ Nội vụ vừa ban hành Nghị định 56/2026/NĐ-CP quy định về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý nhà nước, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Văn bản này được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng cán bộ, công chức né tránh, đùn đẩy công việc, đổ lỗi cho nhau.
Quy định cụ thể về trách nhiệm người đứng đầu
Nghị định 56 quy định rõ người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị phải chịu trách nhiệm trực tiếp về việc để xảy ra tham nhũng, tiêu cực trong phạm vi quản lý. Nếu phát hiện sai phạm, người đứng đầu phải kịp thời xử lý, không được đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên hoặc xuống cấp dưới.
Theo ông Nguyễn Văn A, Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính, Bộ Nội vụ: "Nghị định này là công cụ pháp lý mạnh mẽ để siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính. Cán bộ, công chức sẽ không còn chỗ để né tránh, đổ lỗi cho nhau vì trách nhiệm đã được phân định rõ ràng."
Xử lý nghiêm hành vi né tránh, đùn đẩy
Nghị định 56 liệt kê cụ thể các hành vi bị cấm như: né tránh, đùn đẩy công việc, không thực hiện nhiệm vụ được giao; đổ lỗi cho người khác hoặc do nguyên nhân khách quan; bao che, dung túng cho hành vi tham nhũng, tiêu cực. Các hành vi này sẽ bị xử lý kỷ luật, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Thống kê từ Thanh tra Chính phủ cho thấy, trong năm 2025, có hơn 1.200 vụ việc liên quan đến hành vi né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong quản lý nhà nước, tăng 15% so với năm 2024. Nghị định 56 ra đời nhằm chấn chỉnh tình trạng này.
Cơ chế giám sát và phản biện xã hội
Nghị định cũng quy định cơ chế giám sát chặt chẽ từ các cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân. Công dân có quyền phản ánh, tố cáo hành vi tham nhũng, tiêu cực của cán bộ, công chức. Các cơ quan chức năng phải tiếp nhận, xử lý kịp thời và công khai kết quả.
Bà Trần Thị B, chuyên gia về cải cách hành chính, nhận định: "Việc huy động sự tham gia giám sát của người dân sẽ tạo áp lực lớn buộc cán bộ, công chức phải thực thi công vụ một cách nghiêm túc, minh bạch."
Đánh giá tác động và triển vọng
Nghị định 56 được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, để nghị định đi vào cuộc sống, cần có sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là việc xây dựng văn hóa liêm chính trong đội ngũ cán bộ, công chức.
Bộ Nội vụ cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành Nghị định 56, đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện tại các bộ, ngành, địa phương. Dự kiến trong quý III/2026, Bộ Nội vụ sẽ tổ chức hội nghị quán triệt và tập huấn chuyên sâu về nội dung nghị định này.
