Chiều 29.4, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Quảng đã có buổi làm việc tại TAND khu vực 1 (TP.HCM) và chỉ đạo từ ngày 1.5, toàn bộ hệ thống tòa án tại TP.HCM triển khai đồng bộ mô hình quản lý tòa án điện tử. Mục tiêu là số hóa dữ liệu, tăng cường minh bạch và giảm thủ tục cho người dân.
Khảo sát thực tế và những điểm nhấn công nghệ
Trong chuyến khảo sát, đoàn công tác của TAND tối cao đã trực tiếp trải nghiệm các mô hình đổi mới tại TAND khu vực 1. Điểm nhấn nổi bật là hệ thống kiosk tra cứu thông tin và xác minh văn bản tố tụng ngay tại khu vực tiếp dân, giúp người dân dễ dàng tiếp cận công lý một cách minh bạch.
Số hóa toàn diện 100% bản án từ năm 1976
Chánh án TAND khu vực 1 Nguyễn Quang Huynh báo cáo rằng đơn vị đã xây dựng một kho tài nguyên số đáng kinh ngạc. Xác định dữ liệu là huyết mạch, đơn vị đã số hóa toàn diện 100% bản án từ năm 1976 của quận 1, quận 3 và quận 4 (cũ). Tính đến tháng 4.2026, sau khi thành lập Phòng Số hóa chuyên trách, kho dữ liệu của đơn vị đã đạt quy mô trên 10 TB với khoảng 32 triệu trang tài liệu. Đáng chú ý, đơn vị đã tự phát triển hệ sinh thái 4 phần mềm lõi tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ thẩm phán tóm tắt văn bản, cảnh báo án quá hạn, và cho phép người dân nộp đơn trực tuyến thông qua xác thực sinh trắc học ngay tại nhà.
Theo thống kê, việc chuyển đổi số tại đây đã giúp giảm hơn 30% thời gian giải quyết án, tiết kiệm 90% chi phí in ấn và 80% không gian lưu trữ hồ sơ.
Thẩm phán, thư ký phải thực sự sống trong môi trường số
Phát biểu chỉ đạo, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Quảng ghi nhận và biểu dương tinh thần tự lực, tự cường của tập thể đơn vị. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra hạn chế: mô hình hiện tại phụ thuộc nhiều vào lực lượng sinh viên thực tập trong khâu số hóa. Ông nhấn mạnh: "Nếu duy trì cách làm này, thẩm phán và thư ký sẽ không trực tiếp tham gia vào quy trình, dẫn đến hệ quả là họ không thực sự sống trong môi trường số và coi đó là việc của người khác." Ông yêu cầu các thẩm phán và thư ký phải trực tiếp thực hiện các thao tác số hóa để thấy được cái khó, cái sai, từ đó nâng cao trách nhiệm cá nhân. Lãnh đạo các cấp phải chỉ đạo sát sao, trực tiếp kiểm tra, vận hành phần mềm, không chỉ nghe báo cáo trên giấy.
Lấy TP.HCM làm bàn đạp chuyển đổi số toàn ngành
Về kế hoạch triển khai diện rộng, Chánh án TAND tối cao chỉ đạo lấy TAND 2 cấp TP.HCM làm địa bàn thí điểm chiến lược. Lý do là lượng án tại TP.HCM chiếm tới 1/4 tổng lượng án cả nước. Nếu dữ liệu tại đây được làm sạch và chuẩn hóa, hệ thống quản trị toàn ngành sẽ đạt hiệu quả tối ưu. Ông giao nhiệm vụ: "Bắt đầu từ ngày 1.5, tất cả TAND khu vực trên địa bàn TP.HCM phải triển khai đồng bộ quy trình số hóa này. Lãnh đạo TAND TP.HCM phải trực tiếp chỉ đạo, có văn bản ấn định thời hạn rõ ràng."
Mục tiêu trọng tâm là khớp dữ liệu thực tế với phần mềm quản lý án của TAND tối cao, xóa bỏ tình trạng số liệu trên hệ thống và hồ sơ giấy không trùng khớp. Đây là bước chuẩn bị dữ liệu nền tảng để khi hệ thống phần mềm quản lý hiện đại hoàn thiện, toàn bộ dữ liệu có thể được lắp ghép và vận hành ngay, tránh lãng phí nguồn lực. Chánh án cũng giao Cục Công nghệ thông tin phối hợp hỗ trợ kỹ thuật, hoàn thiện mô hình chuẩn. Sau quá trình thử nghiệm tại TP.HCM, Chánh án TAND tối cao sẽ trực tiếp nghiệm thu, đánh giá hiệu quả trước khi đưa vào ứng dụng bắt buộc trong toàn ngành tòa án trên cả nước.
