Chiến dịch 500 ngày đêm tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm (xã Tứ Mỹ, tỉnh Hà Tĩnh), có 557 trong tổng số 1.195 phần mộ chưa xác định được thông tin, đây là con số lớn nhất toàn tỉnh. Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được triển khai với quyết tâm cao nhất.
Toàn bộ hệ thống chính trị đã vào cuộc, cùng sự hỗ trợ của nhân dân địa phương. Chính quyền địa phương chủ động rà soát hồ sơ, kiểm đếm phần mộ, chuẩn bị hiện trường và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chuyên môn.
Nỗ lực của chính quyền và người dân
Ông Trần Kim Chi, Phó Chủ tịch UBND xã Tứ Mỹ, cho biết địa phương đã thành lập tổ công tác đặc biệt, huy động dân quân, đoàn thanh niên trực 24/24 giờ, rà soát toàn bộ hồ sơ liệt sĩ và thông báo rộng rãi để thân nhân đối chiếu. Ông khẳng định: 'Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm là nơi con em quê hương nằm lại. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là hành trình tri ân thiêng liêng, góp phần thực hiện đạo lý Uống nước nhớ nguồn, đáp lại sự hy sinh của các Anh hùng Liệt sĩ và niềm mong mỏi của bao gia đình suốt nhiều thập kỷ qua'.
Việc thu nhận mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN được triển khai chặt chẽ, khoa học. Tuy nhiên, thời tiết là rào cản lớn: có hôm nắng nóng, có ngày mưa to ảnh hưởng đến việc lấy mẫu.
Thách thức và quyết tâm của lực lượng chức năng
Đại diện Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh cho biết, cán bộ, chiến sĩ Đội quy tập hài cốt liệt sĩ phải che bạt, vừa làm vừa giữ mẫu. Nhưng nghĩ đến thân nhân các anh mòn mỏi đợi chờ, không ai nề hà. Mọi người chỉ mong làm thật chuẩn để một mẫu ADN không bị hỏng, trả lại tên cho các anh.
Sau khi hoàn tất, toàn bộ mẫu hài cốt được bảo quản, bàn giao cho cơ quan chuyên môn giám định ADN. Thông tin từng phần mộ và mẫu hài cốt được số hóa, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ đối chiếu, xác minh danh tính. Dự kiến việc khai quật, thu nhận mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm kéo dài đến ngày 20/7.
Triển khai tại các nghĩa trang khác
Ban Chỉ đạo Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Hà Tĩnh cũng khẩn trương triển khai khai quật, lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN tại nhiều nghĩa trang liệt sĩ. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Hương Khê, công tác khai quật và lấy mẫu ADN đang triển khai đối với 84 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính.
Ông Nguyễn Trọng Vỹ, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Khê, cho biết địa phương đã huy động tối đa lực lượng phối hợp, hỗ trợ tổ công tác của tỉnh nhằm bảo đảm tiến độ và tuân thủ chặt chẽ các quy trình kỹ thuật. Ông chia sẻ: 'Việc lấy mẫu ADN để xác định danh tính liệt sĩ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chức năng, đồng thời tăng cường tuyên truyền để nhân dân hiểu rõ ý nghĩa của hoạt động này'.
Khó khăn trong giám định ADN
Theo Giám định viên Trung tâm Pháp y tỉnh Hà Tĩnh, những phần mộ còn lưu giữ xương hoặc răng thuận lợi hơn cho xét nghiệm ADN. Tuy nhiên, không ít hài cốt đã phân hủy nặng theo thời gian, khiến việc tìm mẫu sinh phẩm đạt tiêu chuẩn rất khó khăn. Điều này đòi hỏi người làm giám định phải kiên trì, tỉ mỉ và chính xác trong từng thao tác để bảo đảm kết quả có độ tin cậy cao nhất.
Quá trình thực hiện làm đến đâu gọn đến đó, đồng thời hoàn trả nguyên trạng phần mộ ngay sau khi lấy mẫu.
Kế hoạch tổng thể và mục tiêu
Đại tá Nguyễn Hà, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết, thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phối hợp với Phòng Chính sách người có công (Sở Nội vụ) xây dựng kế hoạch, chỉ đạo ban chỉ huy quân sự các xã, phường phối hợp với chính quyền địa phương kiểm đếm, xác định, số hóa các phần mộ trước khi tổ chức lấy mẫu.
Song song với lấy mẫu sinh phẩm, toàn bộ dữ liệu từng phần mộ như vị trí, hiện trạng hài cốt và đặc điểm nhận dạng đều được số hóa, đối chiếu và cập nhật vào hệ thống quản lý. Đây là nền tảng quan trọng phục vụ lâu dài cho công tác xác định danh tính liệt sĩ. Dự kiến, Ban Chỉ đạo tỉnh Hà Tĩnh sẽ hoàn thành việc lấy mẫu và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ chưa rõ thông tin trước ngày 30/8/2026.
