Chia sẻ camera cho công an: Tự nguyện, không bắt buộc với lộ trình 3 giai đoạn rõ ràng
Nhiều người dân đang bày tỏ lo ngại về việc có thể bị "giám sát" khi chia sẻ dữ liệu camera với công an xã. Tuy nhiên, theo Quyết định 502/QĐ-TTg vừa được ban hành ngày 28.3.2026, lộ trình này được thiết kế rất chi tiết với 3 giai đoạn cụ thể, đảm bảo tính minh bạch và khoa học.
Lộ trình 3 giai đoạn từ 2026 đến 2028
Theo quyết định mới, việc tích hợp dữ liệu camera sẽ được triển khai theo từng bước cụ thể:
- Giai đoạn 1 (1.4.2026 - 30.9.2026): Chỉ thực hiện đối với hệ thống camera giám sát an ninh, giao thông do Nhà nước quản lý tại các địa phương thí điểm bao gồm thành phố Hà Nội, tỉnh Gia Lai và đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang).
- Giai đoạn 2 (1.10.2026 - 31.12.2027): Mở rộng ra 34 tỉnh, thành phố nhưng vẫn chỉ áp dụng với hệ thống camera công cộng của Nhà nước.
- Giai đoạn 3 (từ 1.1.2028): Mới chính thức bắt đầu mở rộng kết nối đối với camera từ nguồn xã hội hóa (của hộ dân, doanh nghiệp).
Khoảng thời gian từ nay đến năm 2028 được xem là giai đoạn để các cơ quan chức năng hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, xây dựng các tiêu chuẩn bảo mật khắt khe nhất trước khi vận động người dân tham gia.
Nguyên tắc tự nguyện và phạm vi áp dụng
Việc chia sẻ dữ liệu camera cho công an xã không phải là quy định bắt buộc. Theo phương án của Chính phủ, việc kết nối này được thực hiện dựa trên cơ chế thỏa thuận và nguyên tắc tự nguyện. Người dân có toàn quyền lựa chọn tham gia hoặc không tham gia.
Cơ quan công an đóng vai trò vận động, tạo điều kiện để hình ảnh từ các "mắt thần" của người dân trở thành cánh tay nối dài trong việc giữ gìn an ninh trật tự khu phố. Hoàn toàn không có chuyện "áp đặt" hay buộc phải kết nối.
Quan trọng hơn, cơ quan chức năng chỉ hướng tới các camera có tầm quan sát ra khu vực công cộng như các tuyến đường, hẻm nhỏ, cổng khu dân cư hoặc các khu vực kinh doanh... theo Quyết định 502/QĐ-TTg. Đây là những vị trí có ý nghĩa quan trọng trong việc truy vết tội phạm hoặc quản lý giao thông.
Đối với các camera đặt trong không gian riêng tư như bên trong nhà ở, khu vực sinh hoạt cá nhân thì không nằm trong đối tượng áp dụng. Việc phân định ranh giới này nhằm đảm bảo mục tiêu duy nhất là bảo vệ an ninh trật tự khu phố chứ không can thiệp vào đời sống riêng tư của người dân.
Cơ sở pháp lý và quyền lợi của người dân
Theo Quyết định 502/QĐ-TTg, việc chia sẻ dữ liệu camera của tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân được thực hiện theo điều 18 của luật Dữ liệu và các văn bản pháp luật có liên quan.
Cụ thể, khoản 2, điều 18 luật Dữ liệu năm 2024 quy định tổ chức, cá nhân phải cung cấp dữ liệu cho cơ quan nhà nước khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền mà không cần chủ thể dữ liệu đồng ý trong các trường hợp:
- Ứng phó với tình trạng khẩn cấp
- Khi có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia nhưng chưa đến mức ban bố tình trạng khẩn cấp
- Thảm họa
- Phòng, chống bạo loạn, khủng bố
Về quyền lợi của người dân khi chia sẻ dữ liệu, luật sư Nguyễn Thị Minh Trang (thuộc Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết: "Khi cung cấp dữ liệu camera cho cơ quan chức năng, pháp luật bảo vệ quyền lợi của người dân. Phải đảm bảo bảo mật thông tin, bảo đảm an ninh dữ liệu, không được làm lộ lọt hình ảnh riêng tư của hộ gia đình, sử dụng đúng mục đích..."
Theo luật sư Trang, việc chủ động chia sẻ dữ liệu camera khi có vụ việc liên quan an ninh trật tự xảy ra tại địa phương không chỉ là trách nhiệm công dân mà còn là cách để bảo vệ tài sản và tính mạng của gia đình mình. Tuy nhiên, người dân cần yêu cầu cán bộ thực thi nhiệm vụ giải thích rõ mục đích và phạm vi sử dụng dữ liệu để đảm bảo quyền riêng tư.
Như vậy, với lộ trình rõ ràng, nguyên tắc tự nguyện và các quy định bảo vệ quyền riêng tư, việc chia sẻ camera với công an xã được thiết kế nhằm tăng cường an ninh trật tự mà vẫn tôn trọng quyền cá nhân của người dân.
