Ceuta, thành phố nhỏ thuộc Tây Ban Nha ở Bắc Phi, đang từng bước trở lại nhịp sống bình thường sau làn sóng khoảng 60.000 người di cư tìm cách tràn vào lãnh thổ trong hai ngày 30-31/7. Tuy nhiên, hậu quả để lại vô cùng nặng nề: ít nhất 72 người thiệt mạng và những tranh cãi về nguyên nhân cuộc khủng hoảng vẫn chưa có hồi kết.
Thành phố dần hồi phục sau cú sốc
Đến cuối tuần qua, Ceuta không còn mang dáng vẻ của một thành phố bên bờ hỗn loạn. Các cửa hàng mở cửa trở lại, nhà hàng và quán cà phê dần đông khách, trong khi người dân địa phương và du khách bắt đầu trở lại các khu vực sân hiên ngoài trời. Thế nhưng, thành phố nhỏ bé này vẫn chưa thoát khỏi dư chấn của một trong những cuộc khủng hoảng biên giới nghiêm trọng nhất trong những ngày qua.
Trong hai ngày 30 và 31/7, khoảng 50.000-60.000 người, phần lớn là nam giới trẻ tuổi, đã tìm cách vượt qua biên giới Morocco để tiến vào Ceuta. Họ bơi qua vùng biển ven thành phố, trèo qua các chướng ngại vật và tìm cách vượt qua hàng rào biên giới. Làn sóng người đổ vào khiến dân số Ceuta, nơi có khoảng 84.000 người, tăng thêm hơn một nửa chỉ trong thời gian ngắn.
72 người thiệt mạng và nỗi đau chưa nguôi
Đến ngày 2/8, phần lớn người di cư đã quay trở lại Morocco. Tuy nhiên, một số người vẫn ở lại các khu vực đồi núi quanh Ceuta. Trong khi đó, các tàu của Lực lượng Bảo vệ Dân sự Tây Ban Nha tiếp tục tìm kiếm thi thể trên vùng biển gần bãi biển đô thị - nơi chỉ vài ngày trước đó hàng chục nghìn người đã tìm cách vượt qua để vào lãnh thổ Tây Ban Nha.
Theo giới chức Tây Ban Nha, ít nhất 72 người đã thiệt mạng trong cuộc khủng hoảng. Một số người chết do đuối nước, trong khi những người khác thiệt mạng trong lúc đám đông chen lấn để vượt qua một chướng ngại vật chắn sóng. Con số thương vong khiến cuộc khủng hoảng tại Ceuta nhanh chóng trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận về chính sách di cư tại Tây Ban Nha và châu Âu.
Tranh cãi về nguyên nhân và trách nhiệm
Sau khi tình hình lắng xuống, câu hỏi lớn tại Ceuta là: Điều gì đã khiến hàng chục nghìn người cùng lúc tìm cách vượt biên? Một số người dân địa phương cho rằng không nên đổ lỗi cho những người di cư, đặc biệt là những thanh niên đã tìm cách vượt qua biên giới.
“Không thể đổ lỗi cho những thanh niên đó”, Mohamad Abdelkader Driss, 44 tuổi, một nhân viên phục vụ tại nhà hàng cá chiên ở Ceuta, nói. “Nếu mở cửa biên giới thì tất nhiên mọi người sẽ tràn vào. Nhưng những thanh niên đó không phải người đáng trách. Trách nhiệm thuộc về chính quyền”, ông nói. Một số người di cư sau khi trở lại Morocco cũng kể rằng biên giới gần như không được kiểm soát, trong khi lực lượng chức năng dường như không có nhiều động thái khi chứng kiến hàng nghìn người tìm cách vượt qua.
Tuy nhiên, Bộ Nội vụ Morocco đưa ra một cách lý giải khác. Trong tuyên bố phát trên truyền hình ngày 2/8, cơ quan này cho biết khoảng 40.000 người đã hướng về Ceuta trong tuần trước. Bộ Nội vụ Morocco cho rằng những người tìm cách tiến vào vùng lãnh thổ Tây Ban Nha có thể đã bị tác động bởi thông tin sai lệch trên mạng, các đường dây buôn người và những cách hiểu không chính xác về thông tin pháp lý, hành chính.
Phản ứng từ chính quyền và Giáo hoàng
Về phía người dân Ceuta, nhiều người cho rằng những người di cư đã hành xử tương đối ôn hòa trong hoàn cảnh hỗn loạn. “Nó hoàn toàn có thể tồi tệ hơn rất nhiều”, Abdelkader nói. Trước đó, chính quyền Ceuta đã đề nghị chính phủ trung ương ở Madrid điều thêm lực lượng để ứng phó với cuộc khủng hoảng biên giới vốn đã âm ỉ trước khi bùng phát vào ngày 30/7.
Theo AP, trong ngày 2/8, Giáo hoàng Leo XIV cho biết ông đang “theo dõi với sự quan ngại” tình hình đáng báo động tại Ceuta, đồng thời cầu mong những giải pháp về hòa bình, ổn định và công lý được tìm thấy. AP cũng cho biết vấn đề di cư là một trong những ưu tiên của Giáo hoàng Leo XIV. Ông từng nhấn mạnh vấn đề này trong chuyến thăm quần đảo Canary của Tây Ban Nha, một trong những cửa ngõ chính để người di cư tiến vào châu Âu.
Dấu ấn lâu dài
Trong khi đó, Ceuta đang cố gắng trở lại cuộc sống bình thường. Các cửa hàng đã mở cửa, những quán cà phê và nhà hàng lại đông khách. Nhưng với ít nhất 72 người thiệt mạng, hàng chục nghìn người phải quay trở lại Morocco và những tranh cãi chính trị ngày càng gay gắt, cuộc khủng hoảng vừa qua chắc chắn sẽ còn để lại dấu ấn lâu dài đối với thành phố chỉ khoảng 84.000 dân này.
