Hơn 3.400 viên kim cương nhập lậu trị giá 500 tỷ đồng đã len lỏi vào hệ thống bán lẻ chính thức của SJC, đặt ra câu hỏi lớn về quy trình hợp thức hóa hàng hóa vi phạm pháp luật. TS. Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Hà Nội), nhận định vụ việc không chỉ dừng ở hành vi buôn lậu mà còn phải làm rõ cơ chế đưa hàng vào thị trường.
Đường dây buôn lậu xuyên quốc gia và những con số biết nói
Thông tin từ Bộ Công an cho thấy, từ năm 2022 đến năm 2024, một đường dây buôn lậu xuyên quốc gia đã đưa hơn 3.400 viên kim cương nhập lậu, tổng giá trị ước tính trên 500 tỷ đồng, vào hệ thống bán lẻ của SJC để tiêu thụ. Ngày 20/7/2026, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Thanh Hóa khởi tố thêm 4 bị can về tội "Buôn lậu" và thu giữ thêm 354 viên kim cương, trị giá khoảng 68,8 tỷ đồng.
Theo TS. Luật sư Đặng Văn Cường, đây là vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, không chỉ vì giá trị tài sản lớn mà còn vì tính chất tinh vi, có tổ chức và diễn ra trong thời gian dài. "Các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội rất tinh vi, phạm tội nhiều lần, có tổ chức, có sự tham gia của nhiều bị can, thậm chí có sự tiếp tay, giúp sức của đơn vị kiểm định để thay đổi nguồn gốc sản phẩm, không chỉ buôn lậu mà còn xâm phạm sở hữu công nghiệp về kiểu dáng, lừa dối người tiêu dùng, thu lợi số lợi nhuận rất lớn", luật sư nhấn mạnh.
Hàng lậu được "phù phép" thế nào để vào thị trường chính thống?
Câu hỏi lớn nhất được dư luận đặt ra là làm thế nào số kim cương nhập lậu có thể lọt vào hệ thống bán lẻ uy tín như SJC. TS. Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, vấn đề không còn dừng ở "hàng hóa đã qua biên giới bằng cách nào", mà phải đặt câu hỏi: "hàng hóa đã được hợp thức hóa như thế nào để có thể đi vào thị trường?"
"Nếu hàng nhập lậu có thể đi vào một hệ thống bán lẻ chính thức thì vấn đề không còn dừng ở 'hàng hóa đã qua biên giới bằng cách nào', mà phải đặt câu hỏi lớn hơn: 'hàng hóa đã được hợp thức hóa như thế nào để có thể đi vào thị trường?'", luật sư phân tích. Ông cũng nhấn mạnh, việc xử lý tội phạm không chỉ là hình thức áp dụng pháp luật hình sự mà còn làm minh bạch thị trường, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng và tăng cường quản lý nhà nước.
Theo thông tin từ cơ quan điều tra, giá những viên kim cương nhập lậu rất rẻ, sau khi được "phù phép" tăng gấp nhiều lần, việc bán ra cho khách hàng có dấu hiệu lừa dối người tiêu dùng. Đây không chỉ là buôn lậu mà còn là hành vi nguy hiểm cho xã hội, gây thiệt hại đến quyền lợi người tiêu dùng.
Vụ 170.876 viên đá màu tại SJC: Cần thận trọng, không suy diễn
Song song với vụ kim cương, thông tin về 170.876 viên đá màu, đá quý được SJC theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán cũng thu hút sự chú ý. TS. Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng cần hết sức thận trọng. Theo doanh nghiệp công bố, số đá này không bao gồm kim cương, chủ yếu là đá tháo từ trang sức cũ hoặc mẫu không còn phù hợp; giá trị ghi sổ chỉ hơn 1 tỷ đồng (bình quân khoảng 6.000 đồng/viên).
"Không thể từ sự trùng hợp về thời điểm mà suy diễn rằng 170.876 viên đá này có liên quan đến 3.400 viên kim cương nhập lậu. Hai vấn đề phải được xác minh độc lập trên cơ sở chứng cứ", luật sư khẳng định.
Hệ lụy đối với thị trường và người tiêu dùng
Vụ án đã tác động mạnh đến thị trường kim cương. Nhiều người muốn bán kim cương nhưng không phải ai cũng có thể bán được ngay, gây lo lắng về các giao dịch mua bán. TS. Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, cơ quan điều tra sẽ từng bước làm rõ phương thức thủ đoạn, hành vi phạm tội, các giao dịch có yếu tố lừa dối để xử lý theo quy định.
"Buôn lậu bản chất là xâm phạm vào chế độ quản lý kinh tế, cạnh tranh không lành mạnh, trốn thuế, khiến cho nhà nước khó khăn trong việc quản lý hàng hóa trong và ngoài nước. Đặc biệt, đối với kim cương, đá quý, giá trị hàng hóa rất cao nhưng hình thức nhỏ gọn, việc kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ, trị giá, hồ sơ nhập khẩu và quá trình lưu thông càng có ý nghĩa quan trọng", luật sư nhấn mạnh.
Quá trình điều tra sẽ làm rõ kẽ hở pháp luật, sự cấu kết giữa các đối tượng, việc chế tác, mua bán, vận chuyển, che giấu nguồn gốc, hợp thức hóa hàng lậu, cũng như việc phân chia lợi ích. Điều này không chỉ để xử lý hình sự mà còn để hoàn thiện pháp luật, thực hiện các giải pháp phòng ngừa, tránh những vụ việc tương tự.
