Đại biểu Quốc hội đề xuất linh hoạt ủy quyền ký giấy hộ tịch
Sáng ngày 11/4/2026, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ nhất Quốc hội, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Một trong những vấn đề nổi bật được nêu ra là quy định hiện hành không cho phép chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ủy quyền ký các giấy tờ quan trọng như giấy khai sinh, giấy khai tử và giấy chứng nhận kết hôn.
Lo ngại về tình huống chủ tịch xã vắng mặt dài ngày
Đại biểu Nguyễn Trường Giang (đoàn Lâm Đồng) đã thẳng thắn đặt câu hỏi: "Một người mất đi thì cần phải có giấy chứng tử ngay để làm các thủ tục an táng. Nếu chủ tịch xã đi họp Quốc hội cả tháng chẳng hạn, thì người dân ở nhà phải làm thế nào?". Ông Giang nhấn mạnh rằng, trong khi giấy khai sinh có thể chờ đợi, các giấy tờ khác như khai tử và kết hôn thường cần được xử lý ngay lập tức để đảm bảo quyền lợi và nhu cầu thiết yếu của người dân.
Theo dự thảo luật hiện tại, chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký các giấy tờ hộ tịch, nhưng chỉ được ủy quyền cho cấp phó ký các loại giấy tờ khác, trừ ba loại nêu trên. Điều này gây ra nhiều bất cập trong thực tiễn, đặc biệt tại các địa phương vùng sâu, vùng xa hoặc trong trường hợp lãnh đạo đi công tác dài ngày.
Đề xuất tích hợp dịch vụ công hộ tịch vào ứng dụng VNeID
Cùng thảo luận về dự án luật, đại biểu Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ) đã phân tích mối liên hệ giữa Luật Hộ tịch và Luật Căn cước. Bà Vang cho rằng Luật Hộ tịch là "đạo luật của đời người", quản lý các sự kiện quan trọng từ lúc sinh ra đến khi qua đời, trong khi Luật Căn cước tập trung vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thông qua hệ thống VNeID.
Từ đó, đại biểu đề xuất năm nhóm giải pháp cụ thể nhằm tích hợp và số hóa các thủ tục hộ tịch:
- Về kỹ thuật và dữ liệu: Đảm bảo liên thông 100%, đồng bộ thời gian thực và sử dụng số định danh cá nhân làm chìa khóa truy xuất thông tin trên VNeID.
- Về thủ tục: Thực hiện một cửa số, tích hợp dịch vụ công hộ tịch vào VNeID, thay thế giấy tờ truyền thống bằng phiên bản điện tử.
- Về quản lý địa phương: Chia sẻ quyền quản trị dữ liệu cho cấp xã, phường; cho phép cán bộ tư pháp và công an cùng truy cập để kịp thời chỉnh sửa sai sót.
- Về đính chính thông tin: Người dân có thể chụp ảnh giấy tờ gốc và gửi yêu cầu đính chính trực tiếp trên ứng dụng VNeID, thay vì phải đến trụ sở cơ quan nhà nước.
- Về quy trình tích hợp: Thực hiện quy trình "3 trong 1" gồm đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 14 tuổi, giúp giảm thời gian và chi phí đi lại.
Bà Tô Ái Vang khẳng định: "Nếu được thực hiện, các đề xuất này sẽ góp phần xây dựng chính phủ điện tử, lấy người dân làm trung tâm, hướng đến mục tiêu công dân chỉ cung cấp thông tin một lần và Nhà nước chủ động phục vụ."
Hướng đến sự thuận tiện tối đa cho người dân
Các ý kiến thảo luận tại phiên họp đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc linh hoạt trong quy định ủy quyền và đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc cho phép chủ tịch UBND xã ủy quyền ký các giấy tờ hộ tịch quan trọng không chỉ giải quyết vấn đề thực tế khi lãnh đạo vắng mặt, mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến đời sống người dân, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp hoặc cần thiết.
Đồng thời, tích hợp dịch vụ công vào nền tảng số như VNeID sẽ giúp giảm thiểu thủ tục hành chính rườm rà, tiết kiệm thời gian và công sức cho cả người dân và cán bộ địa phương. Đây được xem là bước đi cần thiết trong tiến trình hiện đại hóa quản lý nhà nước và nâng cao chất lượng phục vụ công dân.
