Primeiro Comando da Capital (PCC), một băng nhóm tội phạm có nguồn gốc từ các nhà tù Brazil, đang nhanh chóng vươn lên thành một trong những tổ chức tội phạm lớn nhất thế giới. Tổ chức này không chỉ tái định hình dòng chảy cocaine từ Nam Mỹ đến các cảng châu Âu mà còn mở rộng ảnh hưởng sang Mỹ, trở thành mối đe dọa toàn cầu.
Nguồn gốc khiêm tốn và sự trỗi dậy
Ban đầu, PCC chỉ là một nhóm tù nhân bất mãn tại nhà tù Taubaté, bang São Paulo, vào năm 1993. Họ đấu tranh cho những nhu cầu cơ bản như xà phòng và giấy vệ sinh. Tuy nhiên, chính sách siết chặt và phân tán tù nhân của chính quyền đã vô tình giúp tổ chức này lan rộng. Hiện nay, PCC có khoảng 40.000 thành viên cả trong và ngoài nhà tù, với mạng lưới liên kết tại gần 30 quốc gia, được xem là tổ chức tội phạm lớn nhất châu Mỹ.
Hoạt động tinh vi và đa dạng
Khác với các trùm ma túy Mexico hay Colombia, PCC duy trì hình ảnh kín đáo, hoạt động như một tập đoàn đa quốc gia. Các thành viên tuân thủ quy tắc nội bộ nghiêm ngặt, thậm chí lễ kết nạp được tổ chức trực tuyến. PCC sử dụng nhiều phương thức rửa tiền, từ việc giả danh mục sư xây dựng nhà thờ, đến đầu tư vào trạm xăng, fintech, bất động sản, nhà nghỉ, đại lý ô tô và doanh nghiệp xây dựng. Một chiến dịch tại São Paulo năm 2023 đã triệt phá đường dây rửa hơn 200 triệu USD thông qua buôn bán thiết bị điện tử.
Mở rộng sang các lĩnh vực khác
Ngoài cocaine, PCC còn tham gia khai thác vàng trái phép, trộm cắp hàng hóa, tội phạm mạng và buôn bán động vật quý hiếm. Tuy nhiên, cocaine vẫn là lĩnh vực cốt lõi, giúp tổ chức này kiểm soát nguồn cung từ Colombia, Peru và Bolivia, vận chuyển qua đường sông, bộ và hàng không đến các cảng châu Âu như Antwerp, Rotterdam và Hamburg. Lượng cocaine bị thu giữ tại EU đạt kỷ lục 419 tấn vào năm 2023.
Cấu trúc tổ chức độc đáo
PCC hoạt động như một "thị trường" hoặc "cơ quan điều phối", cho phép các thành viên tự do kinh doanh miễn là tuân thủ quy tắc chung. Cấu trúc này giúp tổ chức mở rộng nhanh chóng mà không cần kiểm soát lãnh thổ, đồng thời thiết lập liên minh với các tổ chức tội phạm quốc tế như 'Ndrangheta (Italy), Yakuza (Nhật Bản) và các băng nhóm Balkan. Dù thủ lĩnh Marcola bị giam từ năm 1999, PCC vẫn phát triển mạnh nhờ không phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất.
Thách thức đối với Mỹ và quốc tế
Giới chức Mỹ đã xác định sự hiện diện của PCC tại nhiều bang, và Bộ Tài chính Mỹ áp lệnh trừng phạt tổ chức này từ năm 2021. Các công tố viên Brazil kêu gọi Tổng thống Donald Trump liệt PCC vào danh sách Tổ chức Khủng bố Nước ngoài. Tuy nhiên, giới chức khu vực hiện không còn nói đến việc "xóa sổ" PCC, mà chuyển sang quản lý sự tồn tại song song giữa tổ chức này và nhà nước. Mối liên hệ giữa PCC và hệ thống chính trị, bao gồm tài trợ chiến dịch tranh cử, đang làm dấy lên lo ngại sâu sắc.
