Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố kết quả triển khai Công điện 38 tại cuộc họp báo thường kỳ tháng 5, diễn ra sáng ngày 1/6. Theo đó, chỉ sau 3 tuần ra quân cao điểm, toàn quốc đã phát hiện 1.438 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có 28 vụ bị khởi tố hình sự, số còn lại bị xử lý hành chính. Tổng số tiền phạt lên tới gần 12,6 tỷ đồng, và trị giá hàng hóa vi phạm bị thu giữ ước tính gần 36 tỷ đồng.
Kết quả nổi bật sau 3 tuần thực thi
Đợt ra quân được kích hoạt sau khi Thủ tướng ban hành Công điện số 38 vào đầu tháng 5. Chỉ một ngày sau, ngày 6/5, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 2309 kèm Kế hoạch hành động cụ thể. Tính đến ngày 27/5, ngoài 28 vụ khởi tố hình sự, có 1.146 vụ bị xử lý hành chính. Cơ quan chức năng cũng ghi nhận gần 30 vụ việc vi phạm nghiêm trọng, phức tạp, điển hình.
Ông Trần Lê Hồng, Phó cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN), cho biết những con số này phản ánh bước chuyển rõ rệt trong công tác thực thi. Sau 3 tuần, số vụ xử lý hành chính đã gấp khoảng 3 lần so với trung bình một tháng của năm 2025. Số vụ án hình sự bị khởi tố tương đương khoảng 60% tổng số vụ của cả năm ngoái. Đặc biệt, số vụ việc do lực lượng quản lý thị trường xử lý tăng khoảng 210% so với tháng 5/2025, vượt khoảng 158% so với chỉ tiêu đặt ra cho năm 2026.
Giải pháp và phối hợp liên ngành
Để đạt được kết quả trên, nhiều địa phương đã thành lập tổ công tác liên ngành, tăng cường phối hợp giữa công an, quản lý thị trường, hải quan và các cơ quan liên quan. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng thiết lập cơ chế tổng hợp báo cáo nhanh hàng ngày, phục vụ công tác chỉ đạo điều hành của Chính phủ và Thủ tướng. Cục Sở hữu trí tuệ cung cấp ý kiến chuyên môn và công khai đầu mối hỗ trợ tra cứu thông tin cho các cơ quan thực thi trên cả nước.
Hoàn thiện khung pháp lý
Về quy định pháp lý, Nghị định số 186 sửa đổi Nghị định số 99 năm 2013 đã bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp cho một số cơ quan. Bước đi này nhằm lấp đầy khoảng trống trong nhiệm vụ, giúp bám sát địa bàn và đẩy nhanh quá trình phát hiện, xử lý vi phạm. Nghị định cũng bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả là ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Ông Hồng nhấn mạnh: "Cơ quan chức năng sẽ bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp nhằm lấp đầy những khoảng trống trong nhiệm vụ. Đồng thời, bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả, cụ thể là ngăn chặn và thu hồi tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp." Đây là giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn trong xử lý tên miền quốc tế do các nhà đăng ký dịch vụ không có trụ sở tại Việt Nam cung cấp.
Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia
Song song với việc thực thi, Bộ Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Hệ thống sẽ tích hợp thông tin về xử lý vi phạm hành chính, hình sự, các vụ việc điển hình, cùng dữ liệu phục vụ xác định yếu tố xâm phạm và kết quả giám định trên phạm vi cả nước.
Khi vận hành, cơ sở dữ liệu sẽ giúp các cơ quan thực thi tra cứu, chia sẻ và đối chiếu thông tin nhanh hơn. Đây cũng là nền tảng cho công tác thống kê, dự báo xu hướng vi phạm và hoạch định chính sách trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Thông qua tổng hợp báo cáo hàng ngày theo Công điện 38, Bộ đã hình thành nguồn dữ liệu ban đầu, tạo tiền đề cho hệ thống quản lý bền vững trong các năm tiếp theo.
