Bộ Tài chính vừa ban hành công văn số 1234/BTC-CST ngày 15/3/2025 hướng dẫn chi tiết về các trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh theo quy định tại Nghị định 01/2025/NĐ-CP. Văn bản này nhằm giải quyết những bất cập, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật về đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh.
Các trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh
Theo công văn, những cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh có thu nhập thấp, không thường xuyên và không có địa điểm cố định sẽ không bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh. Cụ thể, các trường hợp bao gồm: người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động; người làm dịch vụ có thu nhập thấp như sửa chữa nhỏ, đánh giày, bán vé số; và các hoạt động sản xuất nhỏ lẻ mang tính tự cung tự cấp.
Bộ Tài chính nhấn mạnh rằng việc xác định “thu nhập thấp” sẽ dựa trên mức thu nhập bình quân tháng do Chính phủ quy định cho từng thời kỳ. Hiện tại, mức thu nhập thấp được xác định là dưới 5 triệu đồng/tháng. Ngoài ra, các hoạt động kinh doanh không thường xuyên được hiểu là không quá 30 ngày/năm hoặc không quá 3 tháng/năm.
Tháo gỡ vướng mắc cho người dân
Trước đây, nhiều người dân gặp khó khăn khi phải đăng ký hộ kinh doanh dù chỉ bán hàng nhỏ lẻ, dẫn đến tình trạng vi phạm hành chính hoặc né tránh đăng ký. Ông Nguyễn Văn A, một tiểu thương tại chợ Bến Thành, cho biết: “Trước đây tôi phải đóng thuế và thực hiện thủ tục hành chính phức tạp dù chỉ bán vài chục nghìn đồng mỗi ngày. Nay có hướng dẫn mới, tôi thấy nhẹ nhõm hơn.”
Theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến cuối năm 2024, cả nước có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh, trong đó ước tính khoảng 30% thuộc diện không phải đăng ký theo quy định mới. Điều này giúp giảm gánh nặng hành chính cho người dân, đồng thời tạo điều kiện cho các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ phát triển.
Hướng dẫn chi tiết thủ tục
Công văn cũng nêu rõ, các trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh vẫn phải chịu trách nhiệm về hoạt động của mình, bao gồm nghĩa vụ thuế (nếu có) và tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường. Bộ Tài chính đề nghị các địa phương phổ biến rộng rãi nội dung này đến người dân, tránh tình trạng xử phạt oan sai.
Đối với các hộ kinh doanh đã đăng ký trước đây nhưng thuộc diện không phải đăng ký, họ có thể làm thủ tục đăng ký tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định. Thủ tục này được thực hiện tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện, thời gian giải quyết không quá 3 ngày làm việc.
Tác động đến môi trường kinh doanh
Chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh nhận định: “Việc làm rõ các trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh là bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, giúp giảm chi phí tuân thủ cho người dân và thúc đẩy kinh tế phi chính thức chuyển đổi sang khu vực chính thức.” Ông cũng lưu ý rằng cần có cơ chế giám sát để tránh lạm dụng quy định này nhằm trốn thuế.
Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục theo dõi và điều chỉnh hướng dẫn nếu phát sinh vướng mắc trong thực tiễn. Các địa phương có thể gửi câu hỏi về Bộ để được giải đáp kịp thời.
