Bộ Tư pháp giải trình về quy định 'quê quán' trong dự thảo Luật Hộ tịch sửa đổi
Bộ Tư pháp vừa có văn bản tiếp thu, giải trình bước đầu gửi đến các đại biểu Quốc hội liên quan đến dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Trong đó, một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu là quy định về 'quê quán' tại Điều 2 của dự thảo luật.
Ý kiến đại biểu Quốc hội về quy định quê quán
Theo phản ánh từ các đại biểu, khoản 8 Điều 2 hiện chỉ xác định cách thức xác định quê quán của một người, nhưng chưa làm rõ được bản chất thế nào là quê quán và tiêu chí cụ thể để xác định. Đặc biệt, quy định về việc xác định quê quán cá nhân dựa trên quê quán của cha hoặc mẹ, tạo thành chuỗi ba đời, được cho là rất khó khai trong thực tế. Do đó, có đề xuất sửa đổi thành: 'quê quán của cá nhân được xác định theo nơi sinh của cha hoặc của mẹ nếu có sự thỏa thuận'.
Bên cạnh đó, một số ý kiến còn đề nghị cân nhắc nghiên cứu việc bỏ trường thông tin 'quê quán' và chỉ sử dụng 'nguyên quán'. Lý do được đưa ra là tính cơ động cao của xã hội hiện nay, khiến việc xác định quê quán trở nên phức tạp và dễ gây ra tâm lý cục bộ địa phương.
Phản hồi của Bộ Tư pháp về vấn đề quê quán
Trước những ý kiến này, Bộ Tư pháp đã có những tiếp thu cụ thể. Về thông tin 'quê quán', Bộ cho biết sẽ chuyển quy định sang khoản 4 Điều 15 để đảm bảo sự phù hợp hơn trong cấu trúc của luật.
Đối với đề nghị bỏ trường thông tin 'quê quán', Bộ Tư pháp nhận định rằng đây là một thông tin hộ tịch truyền thống, gắn liền với yếu tố nguồn gốc gia đình, dòng họ. Thông tin này có ý nghĩa quan trọng trong công tác quản lý dân cư và đời sống xã hội, văn hóa của người Việt Nam. Trong khi đó, 'nguyên quán' cũng phản ánh nguồn gốc, nhưng cách hiểu và phạm vi áp dụng trong thực tiễn cũng như các hệ thống pháp luật hiện hành chưa thực sự thống nhất.
Do đó, việc thay thế hoàn toàn 'quê quán' bằng 'nguyên quán' cần được cân nhắc một cách thận trọng. Mục đích là để bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật và dữ liệu hộ tịch. Thực tế cho thấy, thông tin 'quê quán' đã và đang được sử dụng thống nhất trong nhiều loại giấy tờ và cơ sở dữ liệu quan trọng.
Việc loại bỏ trường thông tin này có thể dẫn đến những xáo trộn lớn trong hệ thống dữ liệu, phát sinh chi phí chuyển đổi đáng kể, và ảnh hưởng tiêu cực đến tính liên thông, kế thừa của các thông tin đã được xác lập hợp pháp từ trước.
Hướng giải quyết và dự kiến thông qua luật
Bộ Tư pháp cũng thừa nhận rằng, trong thực tiễn, việc xác định 'quê quán' ở một số trường hợp vẫn còn chưa thống nhất, dễ dẫn đến những cách hiểu khác nhau. Vì vậy, thay vì đề xuất loại bỏ hoàn toàn, Bộ kiến nghị trước mắt cần tập trung vào việc chuẩn hóa cách xác định và ghi nhận thông tin 'quê quán'. Hướng tiếp cận này nhằm đảm bảo tính đơn giản, rõ ràng và thống nhất trong quy định.
Dự kiến, Quốc hội sẽ tiến hành cho ý kiến và biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) tại đợt 2, kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI. Kỳ họp này được lên kế hoạch diễn ra từ ngày 20 đến ngày 24 tháng 4 tới đây.
