Bộ Nội vụ vừa có phản hồi chính thức về đề xuất mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với lao động phi chính thức và lao động nền tảng số như tài xế công nghệ, shipper, bán hàng online. Theo đó, nhóm này hiện thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với phương thức đóng linh hoạt, phù hợp hơn so với chuyển sang bắt buộc.
Đề xuất mở rộng từ địa phương
Góp ý vào dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi, UBND TP Hải Phòng đề nghị mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, đặc biệt với lao động phi chính thức và lao động nền tảng số. Sở Nội vụ tỉnh Cao Bằng kiến nghị chuyển đổi tiêu chí xác định tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc từ dựa trên “quan hệ lao động/hợp đồng lao động” sang dựa trên “thu nhập thực tế”. Sở này đề xuất quy định mọi đối tượng có phát sinh thu nhập ổn định đều thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, không phân biệt thời hạn hợp đồng hay hình thức làm việc.
Lý do chưa bổ sung
Bộ Nội vụ cho biết, hiện người lao động thuộc các nhóm trên không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì đã thuộc diện tham gia tự nguyện. Nhà nước có nhiều chính sách hỗ trợ người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, như hỗ trợ một phần tiền đóng. Nếu chuyển sang bắt buộc, các đối tượng này sẽ không còn được hưởng các chính sách hỗ trợ đó, đồng thời phương thức đóng không đảm bảo tính linh hoạt phù hợp với đặc thù công việc.
Do đó, Bộ Nội vụ đề nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để tăng khả năng tiếp cận bảo hiểm xã hội tự nguyện cho nhóm lao động này.
Mở rộng đối tượng từ năm 2024
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với những người làm việc theo hợp đồng không mang tên hợp đồng lao động nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên. Quy định này phản ánh sự thay đổi trong cách nhìn nhận về quan hệ lao động, đảm bảo bản chất công việc, tiền lương và sự quản lý là yếu tố quyết định tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Từ ngày 1/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 còn mở rộng thêm các nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm: chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hưởng tiền lương; người lao động làm việc không trọn thời gian; người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; lực lượng dân quân thường trực.
Với việc được bổ sung tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động sẽ được thụ hưởng đầy đủ các chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất.
