Kể từ khi xung đột giữa Moscow và Kiev bùng nổ, một số tướng lĩnh và nhà khoa học của Nga đã thiệt mạng trong những vụ sát hại bí ẩn. Ukraine đôi khi lên tiếng nhận trách nhiệm về các vụ việc này.
Vụ nổ xe hơi mới nhất
Theo hãng tin điều tra độc lập The Insider của Nga, Damir Davydov, người đứng đầu một bộ phận thuộc Tổng cục Tên lửa và Pháo binh (GRAU), cơ quan chịu trách nhiệm cung cấp đạn dược tên lửa và pháo binh cho các lực lượng Nga, đã thiệt mạng trong một vụ nổ xe hơi xảy ra ngày 9/6 tại thành phố Balashikha, ngoại ô phía đông thủ đô Moscow.
Theo thông báo của Ủy ban Điều tra Nga, vụ nổ xảy ra khi một chiếc xe BMW X3 đang di chuyển gần một tòa nhà chung cư trên phố Koldunova, thuộc khu Aviatorov. Đây là vụ sát hại thứ tư nhằm vào một sĩ quan Nga mang quân hàm trung tướng ngay bên trong nước Nga kể từ khi xung đột toàn diện Nga - Ukraine nổ ra năm 2022.
Chính quyền Ukraine chưa đưa ra bình luận nào liên quan đến vụ việc, mặc dù trước đây Moscow từng cáo buộc Kiev đứng sau một số vụ tấn công nhằm vào các quan chức quân sự Nga.
Các vụ ám sát trước đó
Trước đó, tháng 12/2025, Trung tướng Fanil Sarvarov, Cục trưởng Cục Huấn luyện Chiến đấu thuộc quân đội Nga, đã bị sát hại tại Moscow khi một thiết bị nổ tự chế phát nổ dưới gầm xe ô tô của ông. Tháng 4/2025, Trung tướng Yaroslav Moskalik, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến Bộ Tổng tham mưu Nga, bị sát hại trong một vụ đánh bom xe gần như tương tự tại cùng khu vực Balashikha. Tháng 12/2024, Trung tướng Igor Kirillov, Tư lệnh Lực lượng Bảo vệ Phóng xạ, Hóa học và Sinh học của Nga, đã bị sát hại khi một quả bom gài trên một xe scooter bên ngoài tòa nhà chung cư của ông, một chiến dịch sau đó đã được tình báo Ukraine thừa nhận.
Chiến lược của Ukraine
Theo Financial Times, Ukraine đã "xây dựng một mạng lưới đặc vụ bí mật" để thực hiện các vụ sát hại chủ đích nhằm vào các quan chức quân sự chủ chốt và phá hoại nguồn lực quân sự, gây sức ép tâm lý với Nga. Để hoạt động bên trong nước Nga, tình báo Ukraine được cho là ở một vị thế mạnh hơn nhiều so với hầu hết các cơ quan tình báo nước ngoài khác. Nhiều người Ukraine không chỉ nói tiếng Nga lưu loát, mà đó còn là tiếng mẹ đẻ của họ. Nhiều người có họ hàng và bạn bè ở đó, và am hiểu tường tận về văn hóa và hành vi của người Nga.
Ukraine khai thác những lợi thế này để nhắm vào các mục tiêu và cá nhân có giá trị cao của Nga, không chỉ các sĩ quan cấp cao mà còn cả các chỉ huy hải quân và các đơn vị liên quan đến các cuộc tấn công Ukraine. Các nguồn thạo tin tình báo Mỹ cho biết, Ukraine đã xây dựng một mạng lưới đặc vụ được đào tạo bài bản và cảm tình viên bên trong nước Nga để thực hiện các hành động phá hoại chống lại các mục tiêu của Nga và bắt đầu cung cấp cho họ máy bay không người lái để thực hiện các cuộc tấn công.
Giới chức Mỹ tin rằng Ukraine đã sử dụng lực lượng này để thực hiện những vụ như đưa máy bay không người lái xâm nhập khu vực Điện Kremlin hồi đầu tháng 5/2023. Một quan chức tình báo châu Âu lưu ý rằng biên giới Nga - Ukraine rất rộng lớn và rất khó kiểm soát, tạo điều kiện cho hoạt động của Kiev đưa linh kiện, thiết bị qua biên giới nhằm phục vụ "chiến dịch đặc biệt".
Theo các nguồn tin, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đặt ra các giới hạn chung về những gì cơ quan tình báo và an ninh của ông được phép làm, nhưng không phải mọi hoạt động đều cần có sự phê duyệt của ông.
Rủi ro hiệu ứng ngược
Các vụ sát hại, nhiều vụ sử dụng bom xe hoặc nổ súng có mục tiêu, phản ánh chiến lược trả đũa và gây sức ép tâm lý của Kiev. Tuy nhiên, điều không phải lúc nào cũng nhận được sự ủng hộ của phương Tây bởi vì nó đi kèm với những rủi ro rõ ràng về sự trả đũa cũng như nhận diện nhầm đối tượng.
Một số nhà quan sát đặt câu hỏi liệu hoạt động này có thực sự quan trọng hay không. Nhiều nhân vật ủng hộ Ukraine tại Mỹ từ lâu đã cảnh báo, những vụ ám sát như vậy có thể mang tính khiêu khích, phản tác dụng và khiến Kiev lãng phí nguồn lực.
Ralph Goff, một cựu quan chức cấp cao của CIA lưu ý: "Ukraine nhìn thấy cơ hội ở đây. Họ đang cố gắng gây sức ép lên giới tinh hoa Nga để buộc Tổng thống Vladimir Putin phải đàm phán. Theo tôi, đó là một chiến lược sai lầm. Nếu không thận trọng, họ sẽ tạo ra hiệu ứng ngược lại. Họ sẽ khiến Nga tức giận và cho rằng Ukraine không quan tâm đến việc đàm phán".
Trong các phát ngôn công khai, giới chức Mỹ cảnh báo những vụ tấn công bên trong lãnh thổ Nga như vậy có nguy cơ khiến xung đột leo thang. Hơn nữa, chiến dịch mưu sát cũng đặt ra những câu hỏi về pháp lý và đạo đức đặc biệt khi mục tiêu là các chính trị gia hoặc thường dân chứ không phải quân nhân trên chiến trường.
Ngay tại Ukraine, một số quan chức vẫn đặt câu hỏi về tính hợp lý của các hoạt động như vậy. Một sĩ quan lực lượng đặc nhiệm cấp cao của Ukraine cho rằng, việc ám sát một quan chức cấp cao của đối phương hoàn toàn "không có tác động về mặt chiến lược và chiến thuật".
