Trong chỉ thị mới ban hành, Bộ Chính trị đã yêu cầu nghiên cứu cơ chế xử lý phi tố tụng và cơ chế thu hồi, xử lý tài sản không qua kết tội, nhằm bảo đảm tiết kiệm chi phí tố tụng và chi phí xã hội. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới, được nêu trong Chỉ thị số 06 do Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành.
Bối cảnh và yêu cầu mới
Trước tình hình vi phạm và tội phạm diễn biến phức tạp, Bộ Chính trị nhấn mạnh ngành kiểm sát nhân dân cần tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, đổi mới tư duy và phương thức hoạt động. Ngành kiểm sát phải là trụ cột bảo vệ công lý, hoạt động theo nguyên tắc tập trung thống nhất, thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, tham gia kiểm soát quyền lực Nhà nước.
Bộ Chính trị quán triệt tinh thần kiên quyết chống oan sai, không để lọt tội phạm, góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh và liêm chính. Đồng thời, yêu cầu bố trí người đứng đầu Viện Kiểm sát nhân dân các cấp tham gia cấp ủy tương xứng với vị trí lãnh đạo trong hệ thống chính trị.
Đổi mới hoạt động công tố và kiểm sát
Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát tư pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Tăng cường trách nhiệm công tố, gắn công tố với điều tra ngay từ đầu, bảo đảm truy cứu trách nhiệm hình sự khách quan, công bằng, dựa trên chứng cứ hợp pháp. Chỉ thị nêu rõ: "Thực hiện nhất quán chủ trương kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tội phạm, vừa nghiêm minh, vừa nhân văn, hướng thiện".
Phương châm kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa là chính với phát hiện, xử lý kịp thời, khách quan, toàn diện, xem xét trong bối cảnh lịch sử cụ thể, lấy hiệu quả kinh tế, chính trị, xã hội và lợi ích quốc gia - dân tộc làm căn cứ xử lý.
Hoàn thiện thể chế và cơ chế mới
Bộ Chính trị yêu cầu ngành kiểm sát chủ động tham mưu rà soát, hoàn thiện pháp luật hình sự và tố tụng hình sự theo hướng hiện đại. Chú trọng chính sách miễn, giảm, hoãn, loại trừ; không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số hành vi, loại tội với tiêu chí chặt chẽ, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa xử lý nghiêm minh và nhân đạo, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc và nhân dân lên trên hết.
Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế khởi kiện vụ án dân sự và nghiên cứu xây dựng cơ chế khởi kiện vụ án hành chính bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Bộ Chính trị cũng yêu cầu nghiên cứu phát triển cơ chế xử lý phi tố tụng, giải quyết tranh chấp ngoài tòa án và cơ chế thu hồi, xử lý tài sản không qua kết tội, nhằm giảm thiểu xung đột xã hội, tiết kiệm chi phí tố tụng và xã hội.
Kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực
Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy bên trong, cơ cấu hợp lý đội ngũ kiểm sát viên; phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát vững chính trị, trong sáng đạo đức, giỏi nghiệp vụ, tinh thông pháp luật, lấy phương châm "Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn" làm chuẩn mực.
Ngoài ra, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, bảo đảm kinh phí, chế độ, chính sách để hiện đại hóa Viện Kiểm sát nhân dân, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
