Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu từ trần ngày 24/6 tại Hà Nội, hưởng thọ 94 tuổi. Lễ viếng được tổ chức vào 9h ngày 30/6 (tức 16/5 âm lịch) tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng (số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội).
Chiến công bất tử tại Đông Khê
Trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông năm 1950, ông mang bộc phá đánh lô cốt đầu cầu mở đường cho đơn vị. Bị đạn bắn dập nát cánh tay phải, ông nhờ đồng đội chặt đứt phần tay bị thương, dùng tay trái ôm khối bộc phá 12kg lao lên phá hủy lô cốt địch, mở đường cho đơn vị xung phong giành thắng lợi. Hành động này khiến ông trở thành một trong bảy chiến sĩ đầu tiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất năm 1952.
Tuổi thơ cay đắng và quyết tâm nhập ngũ
Ông sinh năm 1932 tại Cao Bằng trong gia đình nghèo. Cha mất sớm, mẹ bị nhà chồng đuổi phải đi bước nữa. Năm 10 tuổi, ông phải đi kiếm củi bán đổi vài đồng, hai mẹ con chỉ có cháo ngô loãng. Người mẹ từng tuyệt vọng định ôm con gieo mình xuống sông nhưng tình mẫu tử đã níu lại. Cách mạng tháng 8 thành công, cuộc đời sang trang mới, ông được đi học.
Khi thực dân Pháp quay lại xâm lược, ông ra trụ sở tuyển quân với lời khẳng định: "Tôi không sợ chết". Bị chê chưa vác nổi súng, ông đáp: "Tôi 18 tuổi, tôi vác được cày". Người mẹ bán một con lợn may cho hai bộ quần áo chàm. Hôm tiễn con, bà lặng lẽ đứng nhìn theo. Ông nói: "Ra đi, tôi rất thương mẹ và em, nhưng đã nói một là một, hai là hai... Tôi kiên quyết lên đường".
Vào bộ đội, con là con của dân tộc
Vào đơn vị, do vóc người nhỏ bé, ông làm nhiệm vụ liên lạc, nhiều lần xin ở lại chiến đấu. Trận đánh đầu tiên ở Nà Tèn, ông bỡ ngỡ nép sau gốc cây, nhờ tiểu đội trưởng động viên mới lấy lại bình tĩnh. Trận phục kích Bông Lau năm 1949, ông chiến đấu dũng cảm, tiêu diệt nhiều địch, được thưởng ba thước vải.
Sau trận Bản Pắt, đơn vị trú quân gần nhà, mẹ đến thăm và xin cho con về. Ông nói: "Trước kia ở nhà, con là con của mẹ. Bây giờ vào bộ đội, con còn là con của dân tộc nữa. Giặc đang cướp nước ta. Mẹ để con đánh giặc cứu nước xong, con sẽ về". Sau trận Đông Khê lần thứ nhất, ông được kết nạp Đảng.
Khoảnh khắc nhờ đồng đội chặt tay
Trong trận Đông Khê lần hai, với vai trò tổ trưởng tổ bộc phá 5 người, ông vượt hàng rào thép gai áp sát lô cốt. Bị đạn liên thanh bắn trúng cánh tay phải và vùng má, ông ngã xuống. Tỉnh lại, thấy khối bộc phá còn nằm trên miệng giao thông hào, ông nghĩ: "Phải quay trở xuống tìm một anh bạn nhờ chặt tay đi thì mới làm được nhiệm vụ". Ông nhờ Tiểu đội trưởng Nông Văn Thêu dùng dao chặt phần cánh tay dập nát, nghiến chặt khăn mùi xoa chịu đau, rồi ôm bộc phá bằng tay trái lao lên. Quả bộc phá nặng 12kg, tay trái ông vẫn đủ sức xách.
Hoàn thành nhiệm vụ, một mình ông đi bộ gần 4km đến trạm giải phẫu, nhiều lần ngã gục nhưng vẫn cố bước. Các bác sĩ buộc phải cưa cụt cánh tay phải đến sát bả vai. Sau 3 tháng tập luyện, ông dùng tay trái như tay phải, kể cả bắn súng. Ông từng tâm niệm: "Chừng nào trái tim còn đập, tôi vẫn còn muốn được cống hiến, cống hiến thay cả phần đồng đội để xứng đáng với sự hy sinh của họ".
Cuộc đời cống hiến và vinh danh
Ông đảm nhiệm nhiều cương vị trong tuyên huấn, công tác thanh niên, từng công tác tại Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam). Ông là một trong những người được đặt tên đường khi còn sống tại phường Vũng Tàu (TPHCM) và Nha Trang (Khánh Hòa). Năm 2019, ông được vinh danh là Công dân Thủ đô ưu tú.
Lễ tang Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu được tổ chức vào ngày 30/6 tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng (số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội).
