Chính phủ ban hành quy định mới về danh hiệu tiến sĩ và giáo sư danh dự
Mới đây, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 66, quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục, với nội dung tập trung vào việc phong tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự và giáo sư danh dự. Nghị định này nhấn mạnh rằng các danh hiệu danh dự không được sử dụng để thay thế học vị hoặc học hàm trong các giao dịch hành chính, học thuật và pháp lý. Quy định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15 tháng 3 năm 2026, áp dụng cho tất cả các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân, cùng với các tổ chức và cá nhân có liên quan.
Danh hiệu danh dự không thay thế học vị, học hàm chính thức
Theo Nghị định, danh hiệu “tiến sĩ danh dự” và “giáo sư danh dự” chỉ mang tính chất tôn vinh, không phải là học vị hoặc học hàm chính thức. Do đó, các danh hiệu này tuyệt đối không được sử dụng thay thế cho học vị tiến sĩ hay học hàm giáo sư trong các văn bản hành chính, tài liệu học thuật, hoặc văn kiện pháp lý. Đối với bằng tiến sĩ danh dự, văn bằng phải ghi rõ cụm từ “tiến sĩ danh dự”, không được ghi là “học vị tiến sĩ” và cũng không ghi ngành đào tạo cụ thể.
Các cơ sở giáo dục đại học khi tiến hành phong tặng danh hiệu phải công khai thông tin của người được phong tặng trên trang thông tin điện tử của trường. Đồng thời, họ cần gửi quyết định phong tặng về Bộ Giáo dục và Đào tạo để thống kê và theo dõi. Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và quản lý chặt chẽ trong hệ thống giáo dục.
Đối tượng và điều kiện được phong tặng danh hiệu
Nghị định quy định rõ các đối tượng có thể được phong tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự và giáo sư danh dự, bao gồm:
- Nhà giáo và nhà khoa học có nhiều đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và khoa học của Việt Nam.
- Nhà hoạt động chính trị, xã hội định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài có thành tích đóng góp đáng kể cho giáo dục, khoa học, kinh tế - xã hội, và hợp tác quốc tế của Việt Nam.
Đối với nhà hoạt động chính trị, xã hội, điều kiện yêu cầu là người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài có uy tín quốc tế, đóng góp nhiều cho tình hữu nghị và phát triển của Việt Nam. Họ phải được một cơ sở giáo dục đại học đào tạo trình độ tiến sĩ của Việt Nam xem xét dựa trên mức độ đóng góp trong lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu thế mạnh, hoặc định hướng phát triển của trường.
Riêng đối với danh hiệu giáo sư danh dự, cá nhân được phong tặng phải sở hữu bằng tiến sĩ và đáp ứng các tiêu chí về đóng góp, uy tín theo quy định cụ thể của cơ sở giáo dục đại học. Nghị định cũng nêu rõ không phong tặng danh hiệu cho các cá nhân đang bị truy cứu trách nhiệm pháp lý hoặc có tranh chấp, khiếu nại nghiêm trọng liên quan đến đạo đức hoặc uy tín khoa học. Trong trường hợp người đã được phong tặng nhưng sau đó vi phạm pháp luật hoặc các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét hủy bỏ quyết định phong tặng.
Quy trình phong tặng và ý nghĩa của quy định mới
Quy trình phong tặng danh hiệu được thực hiện thông qua hội đồng khoa học và đào tạo của cơ sở giáo dục đại học. Sau đó, hiệu trưởng hoặc giám đốc của cơ sở giáo dục đại học sẽ ra quyết định phong tặng và tổ chức lễ trao danh hiệu. Các trường đại học phải đảm bảo công khai thông tin của người được phong tặng trên trang thông tin điện tử và gửi quyết định phong tặng về Bộ Giáo dục và Đào tạo (dưới dạng bản giấy hoặc bản điện tử) sau mỗi lần phong tặng để Bộ thống kê và theo dõi.
Quy định mới này được đánh giá là một bước tiến quan trọng nhằm làm rõ bản chất của các danh hiệu danh dự trong lĩnh vực học thuật. Nó giúp tránh những hiểu nhầm hoặc lạm dụng khi sử dụng danh hiệu như một học vị, học hàm chính thức trong đời sống xã hội. Việc áp dụng từ năm 2026 sẽ tạo ra sự thống nhất và minh bạch hơn trong hệ thống giáo dục quốc dân.
