Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá ngành giáo dục: Nhiều thành tựu nhưng vẫn còn những 'điểm mờ' đáng lo ngại
Sáng ngày 15/4/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã chủ trì cuộc họp quan trọng nhằm rà soát tình hình thực hiện các văn bản, đề án thuộc chương trình công tác, các nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ giao cho năm 2026. Đồng thời, cuộc họp cũng tập trung vào việc cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
Bức tranh giáo dục: Điểm sáng và 'điểm mờ' song hành
Theo báo cáo từ Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng, Bộ GD&ĐT được giao chủ trì xây dựng và trình ban hành 28 văn bản, bao gồm 24 nghị định và 4 quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Đến thời điểm hiện tại, bộ đã ban hành được 8 nghị định, đang trình và hoàn thiện 3 nghị định khác. Tuy nhiên, vẫn còn 2 nghị định quá hạn chưa trình Chính phủ, cùng với 15 văn bản đang trong giai đoạn soạn thảo.
Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT đang tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm như:
- Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi.
- Phê duyệt một bộ sách giáo khoa dùng chung trên toàn quốc từ năm học 2026-2027, đồng thời thực hiện chủ trương cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh.
- Tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, cao đẳng sư phạm năm 2026.
Theo phương án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Bộ GD&ĐT phải cắt giảm và đơn giản hóa 127/208 thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, cùng với 274/851 điều kiện kinh doanh. Bộ cũng kiến nghị Chính phủ tiếp tục cân đối và phân bổ ngân sách nhà nước, đảm bảo tỷ lệ chi 20% cho giáo dục trong tổng chi ngân sách, đồng thời giao ngân sách Trung ương cho các địa phương để xây dựng các trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới.
Phó Thủ tướng chỉ ra những 'điểm mờ' cần khẩn trương giải quyết
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu - người từng có thời gian công tác trong ngành giáo dục - bày tỏ sự thấu hiểu và đồng cảm với những áp lực, khó khăn mà ngành giáo dục cũng như lãnh đạo Bộ GD&ĐT đang phải đối mặt. Ông khẳng định: "Ngành giáo dục, Bộ GD&ĐT có vị trí, vai trò hết sức quan trọng. Khi đã lựa chọn dấn thân vào sự nghiệp này, chúng ta phải nỗ lực và cố gắng hết mình."
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, qua báo cáo và các ý kiến phát biểu, ông nhận thấy một "bức tranh" tổng thể với nhiều điểm sáng cần phát huy, nhưng cũng còn những mảng chưa thực sự rõ nét, thậm chí tồn tại "điểm mờ".
Cụ thể, những 'điểm mờ' này bao gồm:
- Việc trình các văn bản, đề án trong chương trình công tác 4 tháng đầu năm còn rất chậm.
- Công tác cắt giảm thời gian giải quyết và chi phí thủ tục hành chính chưa đáp ứng yêu cầu của Trung ương.
- Một số bất cập cần sớm được khắc phục như chất lượng bộ sách giáo khoa, tuyển sinh đại học, cao đẳng, bạo lực học đường, sắp xếp mạng lưới các trường đại học, cao đẳng còn bất cập, thiếu giáo viên, và đào tạo nghề chưa theo kịp nhu cầu xã hội.
Yêu cầu khẩn trương cải cách và siết chặt kỷ luật
Phó Thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT thực hiện một số nội dung trọng tâm, bao gồm:
- Rà soát lại nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu nhiệm kỳ mới, đặc biệt là sau khi thực hiện hợp nhất các đơn vị thuộc bộ.
- Sớm ban hành quy chế làm việc nội bộ theo hướng cải tiến mạnh mẽ, đồng thời khẩn trương kiện toàn đội ngũ lãnh đạo để đáp ứng khối lượng công việc và áp lực ngày càng lớn.
- Phân công rõ ràng đầu việc, sản phẩm, thời hạn, đơn vị chủ trì và đơn vị phối hợp; ưu tiên bố trí thời gian phù hợp cho các nhiệm vụ phức tạp.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh: "Phải thay đổi mạnh mẽ tư duy, phương thức làm việc, đặc biệt chú trọng siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong thi hành công vụ để bắt kịp yêu cầu mới." Ông cũng yêu cầu Bộ trưởng Bộ GD&ĐT chỉ đạo rà soát toàn bộ nhiệm vụ chậm, muộn; xây dựng lộ trình xử lý cụ thể, xác định rõ mốc thời gian hoàn thành và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Những vấn đề cấp bách khác trong giáo dục
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu còn lưu ý thêm một số vấn đề quan trọng:
- Giáo dục mầm non cần được đặt đúng vị trí nền tảng, là giai đoạn đặt móng cho các giá trị cốt lõi của con người.
- Giáo dục phổ thông vẫn chưa thoát khỏi áp lực thi cử và dạy thêm.
- Chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai cần xác định rõ chuẩn đầu ra, cơ chế đo lường và phân hóa theo vùng miền, đối tượng; tránh nguy cơ đầu tư dàn trải, hiệu quả thấp.
- Tình trạng thanh niên không học, không nghề, không việc làm ổn định vẫn còn phổ biến.
Về kiến nghị của Bộ GD&ĐT liên quan đến việc bảo đảm tỷ lệ chi 20% cho giáo dục, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ xây dựng nhu cầu kinh phí còn thiếu, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, cân đối bố trí nguồn kinh phí để thực hiện, đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật.
Cuộc họp đã cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc thúc đẩy cải cách giáo dục, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải khẩn trương khắc phục những 'điểm mờ' để ngành giáo dục Việt Nam có thể phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
