Đại Biểu Quốc Hội Chỉ Ra Những Bất Cập Trong Dạy Học Liên Kết Và Tuyển Sinh Đại Học
Chiều ngày 20/4, trong phiên thảo luận về kinh tế - xã hội tại Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (đoàn Thái Nguyên) đã có bài phát biểu sâu sắc, ghi nhận những dấu ấn nổi bật trong lĩnh vực giáo dục thời gian qua. Bà Thủy nhấn mạnh các thành tựu quan trọng như: Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71 với hàng loạt chính sách đột phá, mang tầm chiến lược; việc miễn toàn bộ học phí từ mầm non đến hết lớp 12 ở các cơ sở giáo dục công lập; cấp miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2029-2030; và khởi công xây dựng 428 trường phổ thông nội trú liên cấp tại 428 xã biên giới đất liền.
Vấn Đề Học Liên Kết: Gánh Nặng Tài Chính Và Bất Cập Trong Tổ Chức
Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Thủy cũng thẳng thắn chỉ ra những vấn đề tồn tại, đặc biệt trong việc liên kết dạy học tại các trường công lập. Bà cho biết, nhiều phụ huynh phản ánh rằng dù chính sách miễn học phí và hỗ trợ chi phí ăn trưa đã tạo sự phấn khởi chung, nhưng gánh nặng tài chính lại chuyển sang các khoản đóng góp cho chương trình học liên kết. "Chương trình học liên kết đã và đang diễn ra tại nhiều địa phương. Theo đó, các trường tổ chức hợp đồng với các công ty để giảng dạy các môn bổ trợ như: tiếng Anh nâng cao, tin học quốc tế, trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ năng sống… Việc cho con em đi học các môn này là nhu cầu thực của nhiều phụ huynh", bà Thủy nói.
Tuy vậy, nữ đại biểu cho rằng việc tổ chức dày đặc các chương trình liên kết đang bộc lộ nhiều bất cập nghiêm trọng. Cụ thể:
- Nguy cơ chồng chéo nội dung giảng dạy với chương trình chính khóa.
- Thiếu sự thống nhất và kiểm định đầy đủ về chất lượng các môn học bổ trợ.
- Tình trạng một số trường bố trí các lớp học liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa, khiến phụ huynh buộc phải cho con tham gia để tránh tâm lý mặc cảm, tự ti cho học sinh.
Đại biểu Nguyễn Thị Thủy đề nghị cần rà soát kỹ lưỡng tình trạng phát sinh các khoản thu ngoài, trong đó có học liên kết. "Tôi đề nghị trước hết phải nghiêm cấm việc xếp chương trình học liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa, đồng thời Bộ Giáo dục và Đào tạo cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm", bà nhấn mạnh.
Nếu tiếp tục duy trì hoạt động liên kết, đại biểu kiến nghị cần bảo đảm đúng bản chất của trường công lập, với nguyên tắc công khai, minh bạch tài chính và chia sẻ chi phí hợp lý với phụ huynh. Bà cảnh báo về tình trạng "danh nghĩa công lập nhưng hoạt động như tư thục và phụ huynh gánh khoản chi phí rất lớn". Về lâu dài, bà Thủy đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu kế hoạch đào tạo, tuyển dụng, bồi dưỡng và điều phối giáo viên tại địa phương, nhằm đáp ứng nhu cầu giảng dạy các môn bổ trợ, qua đó giảm phụ thuộc vào liên kết bên ngoài.
Quy Chế Tuyển Sinh Đại Học: Thay Đổi Liên Tục Gây Áp Lực
Liên quan đến quy chế tuyển sinh đại học, đại biểu Nguyễn Thị Thủy cho biết, theo Luật Giáo dục Đại học, việc điều chỉnh cần có lộ trình phù hợp. Tuy nhiên, thực tế thời gian qua cho thấy quy chế thường xuyên thay đổi qua từng năm, khiến phụ huynh và học sinh lo lắng. Đặc biệt, các thay đổi thường được ban hành vào thời điểm cận kề kỳ thi.
Bà dẫn chứng cụ thể: quy chế tuyển sinh năm 2025 được ban hành ngày 19/3, còn năm 2026 là ngày 15/2 và có hiệu lực ngay, tức chỉ trước kỳ thi hơn 3 tháng. Trong khi đó, học sinh phải đối mặt với áp lực lớn từ kỳ thi "2 trong 1", vừa xét tốt nghiệp THPT, vừa là căn cứ tuyển sinh đại học. Nhiều em đã có kế hoạch ôn tập từ lớp 10, nên việc thay đổi quy chế sát thời điểm thi ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý và sự chủ động chuẩn bị.
"Lĩnh vực giáo dục không giống như một dự án - xây dựng xong là chuyển giao mà cải cách giáo dục là quá trình chỉnh sửa và hoàn thiện. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có thời gian và nghiên cứu thời điểm có hiệu lực đối với những vấn đề lớn, bảo đảm đủ thời gian để học sinh và phụ huynh chuẩn bị", bà Nguyễn Thị Thủy nói. Bà cũng dẫn chứng việc ban hành quy chế nhằm đồng bộ với chương trình phổ thông 2018 là cần thiết, song theo nhiều ý kiến, hoàn toàn có thể được thực hiện sớm hơn để giảm thiểu áp lực.
Những ý kiến của đại biểu Nguyễn Thị Thủy đã làm nổi bật các thách thức trong giáo dục, từ việc học liên kết đến quy chế tuyển sinh, đòi hỏi sự quan tâm và hành động kịp thời từ các cơ quan chức năng để bảo đảm một nền giáo dục công bằng và hiệu quả cho mọi học sinh.
