Đại biểu Quốc hội cảnh báo 'bệnh thành tích' giáo dục vẫn tồn tại dai dẳng
Sáng ngày 21 tháng 4, trong phiên thảo luận tại Quốc hội, đại biểu Đặng Ngọc Huy (đoàn Quảng Ngãi), Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, đã thẳng thắn chỉ ra rằng nền giáo dục nước nhà vẫn đang phải đối mặt với căn bệnh thành tích kéo dài. Ông nhấn mạnh vấn đề này đã nhiều lần được nêu lên tại nghị trường và Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có các giải pháp chấn chỉnh. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy các chỉ số như tỷ lệ lên lớp, tốt nghiệp hay học sinh vẫn được trình bày "đẹp" trên báo cáo nhưng chưa phản ánh đúng chất lượng thực tế.
Tỷ lệ tốt nghiệp cao nhưng năng lực thực tế còn hạn chế
Đại biểu Đặng Ngọc Huy dẫn chứng cụ thể về tỷ lệ tốt nghiệp Trung học Phổ thông nhiều năm liền đạt trên 98%, một con số ấn tượng trên giấy tờ. Song, các kết quả khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy không ít học sinh thiếu kỹ năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và khả năng thích ứng với thực tế cuộc sống. Ông chỉ rõ vẫn còn tình trạng giáo viên và nhà trường bị cuốn vào áp lực thi đua, buộc phải làm đẹp điểm số và tô hồng các báo cáo. Theo phân tích của đại biểu, "không phải vì họ thiếu lương tâm mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy".
Vòng xoáy thi đua gắn với chỉ tiêu, chỉ tiêu gắn với tỉ lệ, tỉ lệ gắn với thành tích và thành tích thay vì phản ánh sự thật lại trở thành áp lực đè nặng lên vai từng giáo viên, từng hiệu trưởng, từng Sở Giáo dục và Đào tạo. Học sinh cũng chịu áp lực học tập để đạt điểm cao chứ không phải học để hiểu biết sâu sắc và phát triển năng lực bản thân. Nhiều em học vì điểm số, vào trường chuyên, nhận bằng khen mà không được dạy cách đặt câu hỏi, cách đối mặt với thất bại và đứng dậy, cách trở thành chính mình một cách trọn vẹn.
Hậu quả nghiêm trọng và đề xuất cải cách cấp thiết
Ông Huy cảnh báo tình trạng này gây ra những hậu quả nghiêm trọng và lâu dài, bao gồm việc học sinh mất đi niềm vui học thật, động lực khám phá tri thức. Giáo viên thì kiệt sức vì các hoạt động hình thức, báo cáo mà họ biết rõ là vô nghĩa, còn xã hội dần mất niềm tin vào chất lượng giáo dục thực sự. "Đã đến lúc phải quay về giá trị cốt lõi dạy thật, học thật, thi thật", đại biểu Huy nhấn mạnh với sự cấp bách.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu đề xuất một loạt giải pháp cải cách toàn diện:
- Thay đổi cơ chế thi đua khen thưởng, loại bỏ các tiêu chí hình thức như tỷ lệ đỗ hay học sinh giỏi như thước đo chủ đạo.
- Đổi mới phương pháp đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất nhân cách.
- Giảm áp lực hành chính và "bệnh" báo cáo cho giáo viên, tạo điều kiện để họ tập trung vào giảng dạy chất lượng.
- Thiết lập cơ chế kiểm tra chéo và đánh giá độc lập để đảm bảo dữ liệu giáo dục phản ánh thực chất, không phục vụ cho mục đích thành tích ảo.
- Đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi nhận thức xã hội, đặc biệt là đối với phụ huynh, không nên đánh giá con cái chỉ qua điểm số và danh hiệu bề ngoài.
Đại biểu kết luận với thông điệp mạnh mẽ: "Một nền giáo dục thật, dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có đủ năng lực thật, phẩm chất thật. Đó mới chính là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới". Những đề xuất này nhằm hướng đến một hệ thống giáo dục minh bạch và hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.
