Vòng xoáy 'ăn miếng trả miếng' giữa Israel và Iran đang đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng mới. Theo Reuters, vòng leo thang bắt đầu sau khi Israel không kích vùng ngoại ô phía nam Beirut vào đêm 7.6, nơi Tel Aviv cho là trung tâm chỉ huy của Hezbollah. Đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã phóng tên lửa vào hai căn cứ không quân Nevatim và Tel Nof của Israel. Tehran gọi đây là 'lời cảnh báo' và nhấn mạnh nếu Tel Aviv tiếp tục leo thang, các đòn đáp trả sẽ 'rộng hơn', nhắm vào tất cả mục tiêu của Mỹ và Israel trong khu vực.
Phía Israel cho biết đã phát hiện 11 tên lửa từ Iran và toàn bộ đều bị đánh chặn. Theo The Times of Israel, còi báo động vang lên tại nhiều khu vực miền bắc và miền trung Israel, gồm Haifa, Caesarea và Hadera. Ngay sau đó, Israel mở các đợt tấn công trả đũa nhằm vào Iran. Không quân Israel thông báo đã thực hiện 'một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các hệ thống phòng thủ chiến lược' của Iran vào chiều 8.6.
Phản ứng từ Iran và Houthi
Truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ nổ xảy ra tại Tehran, Tabriz và Isfahan. Al Jazeera cho biết một trung tâm quân sự ở Tabriz và một cơ sở hóa dầu tại Mahshahr (tây nam Iran) cũng bị tấn công. Iran đóng cửa không phận quanh sân bay quốc tế Imam Khomeini ở Tehran. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nhấn mạnh Mỹ phải chịu trách nhiệm trực tiếp về các vi phạm lệnh ngừng bắn, cho rằng hành động của Israel gắn liền với chính sách Mỹ.
Căng thẳng lan rộng khi lực lượng Houthi ở Yemen ngày 8.6 nhận trách nhiệm về một vụ tấn công tên lửa nhằm vào Israel. Thủ lĩnh Houthi tuyên bố sẽ 'đáp trả leo thang bằng leo thang' và tăng cường phối hợp với các lực lượng thuộc 'trục kháng chiến'.
Phân tích chiến lược
Chuyên gia Trita Parsi, đồng sáng lập Viện Quincy, nhận định Iran đang tìm cách thiết lập một tuyến răn đe mới quanh Li Băng, phát tín hiệu rằng Israel không thể tấn công Hezbollah mà không đối mặt với phản ứng từ Iran. 'Kịch bản này hoàn toàn mới, chưa từng tồn tại trong nhiều thập niên khi một quốc gia trong khu vực dùng sức mạnh quân sự để ngăn Israel tấn công nước thứ ba', theo Al Jazeera.
Thế khó của ông Trump
Trong bối cảnh chiến sự leo thang, Tổng thống Mỹ Donald Trump tìm cách kéo cả Israel và Iran trở lại ngoại giao. Trên Truth Social ngày 8.6, ông kêu gọi hai bên ngừng tấn công lẫn nhau. Ông cũng khẳng định các cuộc tấn công của Iran không ảnh hưởng đến nỗ lực đạt thỏa thuận Mỹ-Iran, đồng thời hối thúc Iran ngừng phóng tên lửa và quay lại bàn đàm phán. Theo Axios, ông Trump được cho là đã khuyên Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không trả đũa thêm.
Tuy nhiên, mục tiêu của Mỹ, Israel và Iran không trùng khớp. Washington muốn hạ nhiệt từng phần để giữ tiến trình đàm phán với Tehran, trong khi Israel không muốn bị hạn chế quyền hành động quân sự với Hezbollah ở Li Băng. Iran lại muốn gắn mặt trận Li Băng với mọi thỏa thuận hòa bình, biến đòn quân sự thành áp lực ngoại giao.
Các chuyên gia cho rằng sự lệch pha này khiến ông Trump khó kiểm soát nhịp độ xung đột. Ông Alon Pinkas, cựu Tổng lãnh sự Israel tại New York, nhận định Iran muốn khoét sâu khoảng cách Mỹ-Israel. Ông Benjamin Radd, chuyên gia tại Trung tâm Burkle thuộc Đại học UCLA, cho rằng Iran đang gắn Li Băng với lợi ích trực tiếp, khiến Israel đối mặt câu hỏi khó: liệu Tel Aviv có chấp nhận thỏa thuận hạn chế quyền hành động ở biên giới phía bắc hay không.
Nguy cơ giao tranh kéo dài
Triển vọng trước mắt tại Trung Đông vẫn u ám. Quân đội Israel ngày 8.6 cho biết đã chuẩn bị cho ít nhất vài ngày đối đầu với Iran. Trong khi đó, IRGC tuyên bố các đòn đánh vừa qua là 'sự khởi đầu của một tuần giao tranh liên tục'.
Cộng đồng quốc tế đang tích cực hạ nhiệt. Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani đã điện đàm với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi về nỗ lực hòa giải Mỹ-Iran và tình hình Li Băng. Liên minh châu Âu cũng kêu gọi các bên kiềm chế và quay lại bàn đàm phán.
