Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại lễ kỷ niệm 250 năm Quốc khánh Mỹ tại Núi Rushmore, Nam Dakota, tối 3/7, cho biết Iran đang rất muốn đạt thỏa thuận với Washington và Mỹ đã dành một tuần để Tehran tổ chức quốc tang cho cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Iran bắt đầu lễ quốc tang kéo dài từ 4 đến 9/7.
Phát biểu của Tổng thống Trump tại lễ kỷ niệm Quốc khánh Mỹ
Trong bài phát biểu tại Núi Rushmore tối 3/7, ông Trump nhấn mạnh vai trò của Mỹ trên trường quốc tế và sức mạnh quân sự, đồng thời đề cập đến các thách thức mà Washington đang đối mặt. Về Iran, ông nói: "Họ rất muốn thỏa thuận, thực sự rất muốn đạt được thỏa thuận. Mỹ dành cho họ một tuần để tổ chức tang lễ". Ông mô tả đây là một cử chỉ thiện chí.
Cùng ngày, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã điện đàm với Tổng thống Trump và hai nhà lãnh đạo đồng ý sẽ sớm gặp mặt tại Mỹ.
Tiến trình đàm phán Mỹ - Iran
Trước đó, ngày 2/7, các bên trung gian hòa giải cho biết vòng đàm phán gián tiếp tiếp theo giữa Mỹ và Iran sẽ được tổ chức sau lễ tang cố Đại giáo chủ Khamenei. Ngày 3/7, Iran bắt đầu tổ chức lễ quốc tang tiễn biệt cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, với sự tham dự của đông đảo người dân cùng nhiều đoàn đại biểu và quan chức cấp cao quốc tế.
Theo Al Jazeera, tham dự lễ tang có nhiều lãnh đạo khu vực và các nước láng giềng của Iran, gồm Tổng thống Iraq Nizar Amidi, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, Quyền Ngoại trưởng Chính quyền Taliban tại Afghanistan Amir Khan Muttaqi, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan và Phó Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Cevdet Yilmaz.
Quốc tế tham dự lễ tang cố Lãnh tụ Tối cao Iran
Các quốc gia Arab và vùng Vịnh cũng cử đại diện cấp cao tới Tehran, trong đó có Thứ trưởng Ngoại giao Saudi Arabia Waleed El Khereiji, Chủ tịch Hội đồng Shura Qatar Hassan bin Abdullah Al Ghanim, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Oman Abdulmalik bin Abdullah Al Khalili, cùng đại diện từ Yemen và Ai Cập.
Ngoài ra, tang lễ còn có sự hiện diện của Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev, Tổng thống Georgia Mikheil Kavelashvili, Chủ tịch Quốc hội Uzbekistan Nuriddin Ismoilov, các đặc phái viên của Malaysia, Myanmar và đại diện một số tổ chức Hồi giáo tại Thái Lan. Trung Quốc cùng một số quốc gia có quan hệ gần gũi với Iran cũng thông báo cử đại diện tham dự lễ tang.
Kế hoạch quốc tang và bối cảnh đàm phán
Theo kế hoạch, các nghi lễ quốc tang sẽ diễn ra từ 4 đến 9/7, và chính quyền Iran kỳ vọng sẽ có hàng triệu người tham gia các hoạt động tưởng niệm. Lễ tang kéo dài qua 5 thành phố linh thiêng tại Iran và Iraq, mỗi nơi mang ý nghĩa đặc biệt về lịch sử, chính trị và Hồi giáo Shiite.
Ngày 17/6, Mỹ và Iran đã ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh như một bước tiến quan trọng nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải, năng lượng toàn cầu.
Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho một thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực, tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên cũng nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
