Chỉ vài ngày trước Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố việc Mỹ duy trì mối quan hệ 'một chiều' với NATO là 'vô lý'. Ông bày tỏ sự tức giận với các quốc gia hạn chế không phận hoặc quyền tiếp cận căn cứ đối với máy bay Mỹ trong chiến dịch chống Iran.
Trump chỉ trích mối quan hệ không tương hỗ
Trên nền tảng Truth Social ngày 2/7, ông Trump viết: 'Họ đã không ở đó vì chúng ta!!!', gọi mối quan hệ giữa Washington và NATO là 'không có tính tương hỗ'. Ông nhiều lần chỉ trích các đồng minh châu Âu vì phản ứng của họ trong cuộc chiến Iran, đồng thời khẳng định muốn châu Âu tự lãnh đạo phòng thủ của mình, và Washington đã bắt đầu giảm bớt cam kết.
Bài đăng của ông Trump còn kèm biểu đồ chi tiêu NATO, cho thấy Mỹ đầu tư nhiều hơn đáng kể so với các thành viên khác. Đại sứ Mỹ tại NATO, Matthew Whitaker, nói với tờ Financial Times ngày 2/7: 'Cuộc họp ở Ankara thực sự sẽ là thước đo tiến độ thực hiện cam kết 5%.' Ông nhấn mạnh: 'Chúng tôi tin rằng những nước đang nỗ lực hơn nên được hưởng lợi từ những nỗ lực đó', đề cập đến các cơ hội như nhiều thời gian hơn với lãnh đạo hoặc ưu tiên trong mua sắm và đấu thầu.
Xem xét triển khai quân đội Mỹ tại châu Âu
Đại sứ Whitaker cho biết cuộc xem xét lực lượng Mỹ tại châu Âu sẽ dựa trên các mối đe dọa quân sự và yêu cầu đối phó, không liên quan đến 'ảnh hưởng chính trị'. Ông Trump chỉ trích các đồng minh như Tây Ban Nha và Italy vì phản đối Mỹ sử dụng căn cứ trên lãnh thổ của họ để hỗ trợ chiến tranh Iran, làm dấy lên lo ngại họ có thể bị trừng phạt trong cuộc xem xét này.
Ông Whitaker nói: 'Chúng tôi cũng sẽ có các cuộc thảo luận với các đồng minh về việc tiếp cận các căn cứ và việc bay qua không phận, và đảm bảo rằng chúng tôi đồng thuận về cách thức sử dụng các căn cứ đó.' Ông nhấn mạnh các kết luận 'cần phải được thống nhất với các đồng minh liên quan'.
Mỹ không hài lòng với chương trình SAFE của EU
Washington cho rằng những nỗ lực của EU nhằm hỗ trợ sản xuất quốc phòng châu Âu là 'chưa hoàn thiện'. Theo Financial Times, chương trình cho vay đổi lấy vũ khí của EU, gọi là SAFE (Hành động An ninh cho châu Âu), đặt giới hạn nghiêm ngặt về tài trợ cho các công ty ngoài EU, khiến Mỹ không hài lòng.
Đại sứ Whitaker tuyên bố: 'Chúng tôi chắc chắn không ủng hộ ngôn ngữ bảo hộ mậu dịch mà nhiều sáng kiến quốc phòng của châu Âu thường sử dụng, ngôn ngữ đó sẽ loại bỏ các đồng minh, không chỉ Mỹ, mà còn tất cả các đồng minh ngoài EU, bao gồm cả Thổ Nhĩ Kỳ và các nước khác.' Ông hy vọng có thể đạt được thỏa thuận về thách thức này tại hội nghị thượng đỉnh.
Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara
Hội nghị Thượng đỉnh NATO sắp tới quy tụ lãnh đạo 32 quốc gia thành viên, diễn ra tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 7-8/7. Liên minh được thành lập năm 1949, từng là lực lượng quốc phòng do Mỹ dẫn đầu, duy trì ổn định châu Âu và củng cố vị thế cường quốc của Washington trong nhiều thập kỷ.
