Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ký ban hành đạo luật loại bỏ tiếng Nga khỏi danh sách các ngôn ngữ được bảo vệ theo Hiến chương châu Âu về các ngôn ngữ khu vực hoặc ngôn ngữ thiểu số tại Ukraine.
Thay đổi chính sách ngôn ngữ
Theo Quốc hội Ukraine (Verkhovna Rada), thay đổi này được quy định trong Luật số 14120, điều chỉnh cách Kiev áp dụng hiến chương trên trong nước. Động thái phản ánh sự thay đổi rộng lớn hơn trong chính sách ngôn ngữ của Ukraine giữa lúc chiến sự với Nga vẫn tiếp diễn.
Chủ tịch Verkhovna Rada Ruslan Stefanchuk gọi đây là một “quyết định công bằng”, cho rằng ngôn ngữ của quốc gia đang đối đầu với Ukraine không thể tiếp tục được hưởng các cơ chế bảo vệ vốn được tạo ra để hỗ trợ ngôn ngữ của các cộng đồng dân tộc và các dân tộc bản địa.
“Ukraine bảo vệ ngôn ngữ quốc gia, tôn trọng sự đa dạng ngôn ngữ và văn hóa”, ông Stefanchuk tuyên bố, mô tả đạo luật này là bước đi vì “phẩm giá, công lý và an ninh ngôn ngữ của Ukraine”.
Các ngôn ngữ vẫn được bảo vệ
Theo quy định mới, việc áp dụng Hiến chương châu Âu vẫn được duy trì đối với tất cả các ngôn ngữ khác từng nằm trong diện bảo vệ. Danh sách bao gồm tiếng Belarus, Bulgaria, Gagauz, Tatar Crimea, Đức, Ba Lan, Romania, Slovakia, Hungary, Séc, Hebrew và tiếng Hy Lạp hiện đại.
Ngoài ra, phạm vi bảo vệ còn được mở rộng sang các ngôn ngữ khác như tiếng Romania, Urum, Rumeika, Krymchak, Karaim và Yiddish. Bộ Văn hóa Ukraine cho biết danh sách cập nhật hiện bao gồm tổng cộng 18 ngôn ngữ.
Phản ứng từ Nga
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova sau đó đã chỉ trích quyết định của phía Ukraine. Vấn đề tiếng Nga từ lâu đã là một trong những điểm gây ra căng thẳng giữa hai nước Liên Xô cũ.
Trước đó, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố việc khôi phục đầy đủ các quyền của người nói tiếng Nga tại Ukraine vẫn là một điều kiện then chốt đối với bất kỳ “giải pháp lâu dài” nào cho cuộc xung đột.
Trong thông điệp video được công bố nhân Ngày tiếng Nga, ông Lavrov lặp lại các cáo buộc lâu nay của Moscow rằng Kiev thực hiện chính sách phân biệt đối xử có hệ thống và “bài Nga”. Ông cho rằng vấn đề quyền ngôn ngữ là một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn tới chiến dịch quân sự đặc biệt từ năm 2022.
“Một trong những ưu tiên tuyệt đối của chúng tôi là bảo vệ và hỗ trợ những người coi tiếng Nga là tiếng mẹ đẻ”, ông Lavrov nói, đồng thời cam kết Moscow sẽ “tiếp tục kiên quyết chống lại mọi biểu hiện của sự phân biệt đối xử về ngôn ngữ và chủ nghĩa bài Nga, ở bất cứ nơi nào chúng xuất hiện”.
Đề cập riêng đến Ukraine, ông Lavrov khẳng định Nga “chắc chắn sẽ đạt được” mục tiêu khôi phục các quyền của cộng đồng nói tiếng Nga tại nước này.
Hiến chương châu Âu
Hiến chương châu Âu về các ngôn ngữ khu vực hoặc ngôn ngữ thiểu số được xây dựng nhằm hỗ trợ các ngôn ngữ đang bị đe dọa hoặc suy giảm, được sử dụng bởi số lượng tương đối nhỏ người nói. Các quốc gia tham gia hiến chương có trách nhiệm tự xác định những ngôn ngữ nào thuộc phạm vi được bảo vệ theo hiến chương này.
