Tổng thống Donald Trump vừa đưa ra tối hậu thư cứng rắn đối với Iran, đồng thời Mỹ cũng chính thức công bố các điều kiện tiên quyết cho hai giai đoạn đàm phán với Tehran.
Trump bác tin ngừng đàm phán
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 2/6, Tổng thống Donald Trump đã thẳng thừng bác bỏ các thông tin cho rằng Mỹ và Iran đã ngừng đàm phán. Ông khẳng định: “Các bản tin giả cho rằng Iran và Mỹ đã ngừng đàm phán vài ngày trước là sai sự thật và không chính xác. Các cuộc đối thoại giữa chúng tôi vẫn diễn ra liên tục, bao gồm cả 4 ngày trước, 3 ngày trước, 2 ngày trước, 1 ngày trước và cả hôm nay”.
Tổng thống Mỹ cũng đưa ra “tối hậu thư” với Iran, yêu cầu quốc gia Trung Đông này phải đạt được thỏa thuận. Ông nhấn mạnh: “Không ai biết các cuộc đối thoại sẽ đi đến đâu, nhưng tôi đã nói với Iran rằng: Đã đến lúc, bằng cách này hay cách khác, các ông phải đạt được một thỏa thuận. Các ông đã làm như vậy trong 47 năm rồi, và không thể để nó tiếp diễn thêm nữa!”.
Điều kiện tiên quyết từ ngoại trưởng Mỹ
Trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ hôm 2/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nêu rõ các điều kiện cho hai giai đoạn đàm phán với Iran. Ông Rubio yêu cầu Iran phải chấm dứt lập trường hiếu chiến trong khu vực.
“Họ phải tuyên bố rất rõ ràng rằng eo biển (Hormuz) hiện đã mở cửa, chúng tôi không thu phí, chúng tôi sẽ giúp gỡ bỏ các quả mìn mà họ đã đặt ở đó, và họ sẽ không bắn vào tàu thuyền”, ông Rubio nói. “Ngoài việc mở lại eo biển, đó là điều kiện tiên quyết mở ra cánh cửa cho giai đoạn hai. Giai đoạn hai là họ phải cam kết đàm phán rất cụ thể về uranium làm giàu cao - việc xử lý uranium làm giàu cao vẫn còn được chôn sâu trong một ngọn núi nào đó”, ông Rubio nhấn mạnh, đồng thời cho biết thêm rằng Iran sẽ phải đồng ý với những hạn chế dài hạn đối với chương trình hạt nhân của mình.
Tiến trình đàm phán và áp lực quân sự
Tổng thống Trump ngày 1/6 tuyên bố “các cuộc đàm phán với Iran vẫn tiếp tục, với tốc độ nhanh chóng”. Mặc dù hãng tin Tasnim cho biết Iran đã thông báo đình chỉ các cuộc đàm phán với Mỹ thông qua trung gian do tình trạng leo thang các hành động thù địch tại Li Băng, nhưng Tổng thống Trump khẳng định Iran vẫn chưa chính thức thông báo cho Washington về việc chấm dứt tiến trình đàm phán.
Đồng thời, ông cũng làm rõ rằng tình hình hiện tại không đồng nghĩa với việc Mỹ tự động quay trở lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn chống lại Iran. Thay vào đó, Washington vẫn duy trì lệnh phong tỏa hàng hải với Iran.
Trước đó, các báo cáo truyền thông cho thấy Mỹ và Iran đã tiến gần hơn đến một thỏa thuận khung bao gồm lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày, khôi phục hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz và bắt đầu các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Cùng lúc đó, ông Trump đã gia tăng áp lực lên Tehran khi tuyên bố sẵn sàng nối lại các cuộc không kích nếu các yêu cầu của Mỹ không được đáp ứng. Trong số các điều kiện cốt lõi của Mỹ có việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz và việc Iran từ bỏ các nỗ lực phát triển vũ khí hạt nhân.
Điểm nghẽn eo biển Hormuz và uranium
Vấn đề eo biển Hormuz và uranium làm giàu của Iran vẫn là những điểm nghẽn lớn trong các cuộc đàm phán. Kho uranium của Iran được cho là nằm bên dưới đống đổ nát của các cơ sở tại Natanz, Fordow và Isfahan, vốn đã bị hư hại nặng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào năm ngoái. Mỹ nghi ngờ Iran sử dụng số vật liệu này để phát triển vũ khí hạt nhân, bất chấp Tehran nhiều lần lên tiếng phủ nhận.
Tuần trước, ông Trump nói rằng lượng uranium làm giàu cao của Iran phải được bàn giao cho Mỹ, bị tiêu hủy tại chỗ hoặc được chuyển đến “một địa điểm phù hợp khác dưới sự giám sát của cơ quan năng lượng nguyên tử”.
Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua, về cơ bản đã bị Iran phong tỏa kể từ khi xung đột bùng phát. Trong khi đó, Mỹ cũng phong tỏa các cảng của Iran.
