Trước đó cùng ngày, Iran đưa ra mốc thời gian khác, nhưng vẫn phát tín hiệu cho thấy một thỏa thuận đang đến rất gần, khi cả các bên tham chiến lẫn các bên trung gian hòa giải đều ngày càng lạc quan rằng nhiều tuần đàm phán gián đoạn sắp đi đến hồi kết.
Động lực mới xuất hiện bất chấp những vụ đụng độ tại eo biển Hormuz, nơi Iran đã kiểm soát từ những ngày đầu của cuộc xung đột, khiến thị trường toàn cầu chao đảo.
Tuyên bố của ông Trump
"Thỏa thuận dự kiến sẽ được ký vào ngày mai (Chủ Nhật - giờ địa phương) và ngay sau khi ký kết, eo biển Hormuz sẽ mở cửa cho tất cả", ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn ngày 8/4 giúp chấm dứt giai đoạn giao tranh dữ dội nhất, ông Trump nhiều lần khẳng định thỏa thuận đã cận kề, nhưng các cuộc thương lượng vẫn liên tục kéo dài.
Phản ứng từ Iran
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baqaei, trước đó trong ngày thứ Bảy cho biết, thời điểm ký kết vẫn chưa được xác định và "sẽ không phải vào ngày mai". Tuy nhiên, ông nói thêm rằng: "Không thể loại trừ khả năng điều này sẽ diễn ra trong vài ngày tới".
Lãnh đạo Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian quan trọng, cũng nhận định thỏa thuận hiện "gần hơn bao giờ hết".
"Với việc quá trình hoàn tất nhiều khả năng diễn ra trong vòng 24 giờ tới, Pakistan đang chuẩn bị cho lễ ký kết hòa bình bằng hình thức điện tử ngay sau đó, trước khi các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật được tiến hành vào tuần tới", Thủ tướng Shehbaz Sharif cho biết.
Bộ Ngoại giao Pakistan cũng ra tuyên bố nói rằng việc ký kết được lên kế hoạch vào Chủ nhật.
Dù vậy, các bên tham chiến vẫn đưa ra những thông tin khác nhau về nội dung của thỏa thuận, khi mỗi bên đều muốn chứng tỏ mình là bên giành ưu thế sau xung đột.
Kiểm soát eo biển Hormuz
Tehran khẳng định sẽ tiếp tục duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt từ Vùng Vịnh.
Kể từ khi áp đặt lệnh phong tỏa, Iran yêu cầu các tàu thuyền phải xin phép lực lượng vũ trang nước này trước khi đi qua tuyến đường thủy, đồng thời thành lập một cơ quan mới để giám sát và thu phí.
Đáp lại, Mỹ cũng áp đặt phong tỏa đối với các cảng biển của Iran.
Trước đó, trong ngày thứ Bảy, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, Iran đã "phóng nhiều máy bay không người lái cảm tử nhằm tấn công các tàu thương mại đang di chuyển qua eo biển". Theo CENTCOM, lực lượng Mỹ đã bắn hạ toàn bộ số UAV này trong vài giờ gần đây.
Trong cuộc phỏng vấn với truyền hình nhà nước hôm thứ Sáu, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, dự thảo thỏa thuận hiện nay bao gồm việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với Iran.
Ông nhấn mạnh rằng "cách thức quản lý eo biển Hormuz sẽ không còn như trước", đồng thời mô tả tuyến hàng hải này là một trong những "công cụ răn đe chủ yếu" của Iran.
Mỹ nhiều lần tuyên bố việc Iran tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz là điều không thể chấp nhận được. Tuy nhiên, bài đăng của ông Trump không đề cập đến vấn đề thu phí hay các cơ chế quản lý khác.
Bất đồng về chương trình hạt nhân
Một điểm bất đồng quan trọng khác trong đàm phán là tương lai chương trình hạt nhân của Iran, đặc biệt là kho uranium làm giàu ở mức cao.
Iran từ lâu khẳng định chương trình hạt nhân của nước này phục vụ mục đích hòa bình và có quyền làm giàu uranium. Trong khi đó, Mỹ, Israel và nhiều nước phương Tây nghi ngờ Tehran đang theo đuổi vũ khí hạt nhân.
Ngoại trưởng Araghchi ngày thứ Sáu cho rằng cách duy nhất để xử lý lượng uranium làm giàu của Iran là "pha loãng ngay bên trong Iran".
Trước đó, ông Trump từng tuyên bố Mỹ sẽ thu hồi và tiêu hủy số uranium này nhằm ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong bài đăng hôm thứ Bảy, ông Trump viết: "Khi mọi thứ lắng dịu, chúng tôi sẽ vào đó để thu gom 'bụi hạt nhân'... sau đó pha loãng và tiêu hủy, dù là tại Iran hay tại Mỹ".
Ông nói thêm: "Hy vọng quá trình này sẽ diễn ra nhanh chóng, dễ dàng và suôn sẻ. Nếu không, chúng tôi vẫn có phương án cuối cùng và hy vọng sẽ không bao giờ phải sử dụng nó thêm lần nào nữa".
Thế Hải (Theo Arabnews, CNBC)
