Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã có bài phát biểu chính sách kéo dài khoảng 25 phút tại hội trường Ngụy Như Kon Tum, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU). Không gian học thuật này gắn liền với lịch sử 120 năm hình thành và phát triển của nền giáo dục đại học Việt Nam. Buổi phát biểu có sự tham gia của lãnh đạo Bộ Ngoại giao, VNU cùng đông đảo giảng viên và sinh viên. Đây là lần đầu tiên một Thủ tướng Nhật Bản phát biểu chính sách tại Việt Nam kể từ năm 2020.
Niềm tin vào giới trẻ
Mở đầu bài phát biểu, bà Takaichi dẫn hình ảnh tai nghe AirPods của Mỹ và máy chơi game Nintendo Switch 2 của Nhật – hai sản phẩm quen thuộc với giới trẻ đang được sản xuất tại Việt Nam – để nhấn mạnh sự chuyển mình của Việt Nam từ 'công xưởng' gia công quần áo, hàng dệt may nay đã vươn lên thành một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở khía cạnh công nghệ.
Sự hiện diện của Nhật Bản trong tiến trình này rất rõ nét: chỉ tính riêng ở ba khu công nghiệp gần Hà Nội đã có 205 công ty Nhật Bản hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 100.000 người. Hợp tác giữa hai nước không dừng lại ở ngành công nghiệp sản xuất mà còn vươn ra cả lĩnh vực công nghệ cao, bao gồm không gian vũ trụ.
Một trong những động thái giúp làm sâu sắc thêm quan hệ hợp tác là việc triển khai chương trình đào tạo công nghệ kỹ thuật chip bán dẫn từ năm 2025 tại Trường Đại học Việt Nhật (VJU) – một trong những trường thành viên của VNU. 'Tôi hy vọng VJU, với vai trò là biểu tượng hợp tác Nhật-Việt, sẽ tiếp tục phát triển trở thành một trung tâm đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao', Thủ tướng Takaichi Sanae chia sẻ.
Vai trò của giới trẻ hai nước trong việc thúc đẩy quan hệ Việt-Nhật cũng được bà Takaichi nhiều lần nhấn mạnh. Biết rằng manga và anime Nhật Bản rất được ưa chuộng tại Việt Nam, bà đã dẫn lời của tiến sĩ Sharon trong loạt truyện Space Brothers: 'Khi bạn cảm thấy lạc lối, hãy chọn điều mang lại cho mình nhiều niềm vui hơn'. Bà nói: 'Tôi chân thành mong thế hệ trẻ Nhật Bản, Việt Nam sẽ cùng theo đuổi tương lai đầy niềm vui và hứng khởi như thế'.
Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
Thủ tướng Takaichi Sanae cũng chia sẻ về sáng kiến Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) – đề xuất lần đầu được cố Thủ tướng Abe Shinzo nêu ra tròn một thập kỷ trước. Bà đề cập đến nét tương đồng giữa sáng kiến này với động thái liên quan của ASEAN và các 'cập nhật FOIP' trong bối cảnh thế giới mới.
Kết thúc bài phát biểu, bà Takaichi nêu rõ: bất kỳ quốc gia nào cũng có 'Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương' của riêng mình, được nuôi dưỡng và hoàn thiện từ chính những tiếng nói của thế hệ trẻ. 'Tôi chân thành hy vọng cuộc gặp gỡ hôm nay sẽ trở thành cơ hội để tất cả các bạn – những bạn trẻ của thế hệ tương lai – suy ngẫm về tương lai của Nhật Bản, Việt Nam cũng như khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, đồng thời hình dung tương lai của mình trong bức tranh ấy'.
Phóng chiếu hợp tác Việt-Nhật từ VNU
VNU có tiền thân là Đại học Đông Dương, thành lập năm 1906, được coi là một trong những thiết chế đại học hiện đại đầu tiên theo mô hình đa ngành, đa lĩnh vực tại Việt Nam và Đông Nam Á. Trường là cái nôi đào tạo nhiều lãnh đạo và nhà khoa học nổi tiếng, năm nay sẽ chính thức kỷ niệm 120 năm truyền thống và 32 năm thành lập theo Nghị định số 97 của Chính phủ.
Thời gian qua, VNU ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm học thuật uy tín và đối tác chiến lược trong quan hệ hợp tác giáo dục-khoa học giữa Việt Nam và Nhật Bản. Việc liên tục đón tiếp các nguyên thủ, lãnh đạo cấp cao Nhật Bản là minh chứng rõ nét: từ chuyến thăm của Thủ tướng Shinzo Abe năm 2017; Nhật hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko cùng năm; Trưởng ban Nghiên cứu chính sách LDP Fumio Kishida năm 2018; Thủ tướng Yoshihide Suga (2020 và 2023); Hoàng thái tử Akishino cùng Công nương Kiko (2023); và gần đây là Thủ tướng Shigeru Ishiba (2025).
'VNU luôn được lựa chọn là điểm đến quan trọng trong các chuyến thăm cấp cao – nơi hội tụ các thông điệp chiến lược về hợp tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối tri thức toàn cầu', bản tin của VNU cho hay.
Tiếng Nhật và VJU
Tiếng Nhật ngày càng khẳng định vị thế trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, được triển khai từ bậc phổ thông đến đại học. VNU giữ vai trò hạt nhân khi từ năm 1992, Trường Đại học Ngoại ngữ (thành viên của VNU) đã sớm đưa tiếng Nhật vào đào tạo và hiện là nơi duy nhất giảng dạy ngành sư phạm tiếng Nhật tại Việt Nam. VNU còn góp sức xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình, bồi dưỡng giáo viên và thúc đẩy phổ cập tiếng Nhật, đồng thời phát triển hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu Nhật Bản học liên ngành, hợp tác với các đơn vị uy tín như Đại học Tokyo, Osaka, Meiji, Kyoto, Nữ sinh Fukuoka, Viện Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JAIST), Toshiba, Quỹ Nippon... Hằng năm, trường cử sinh viên tham gia các chương trình giao lưu văn hóa và trao đổi sinh viên ngắn hạn, dài hạn với Nhật Bản.
Một dấu ấn chiến lược là việc thành lập Trường Đại học Việt Nhật (VJU) vào năm 2014 với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ Nhật Bản và các đối tác học thuật, doanh nghiệp hàng đầu. Đến nay, VJU không ngừng mở rộng mạng lưới liên kết với các đại học, tổ chức và viện nghiên cứu uy tín trong và ngoài nước, đặc biệt là các đối tác Nhật Bản, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu. VJU đặt mục tiêu đạt quy mô khoảng 6.000 người học vào năm 2030, với khoảng 30 chương trình đào tạo chính quy và đa dạng các hình thức giáo dục khác.
Gần đây, GS-TS Furuta Motoo, nguyên Hiệu trưởng VJU và cũng là hiệu trưởng người Nhật đầu tiên của trường, đã được Nhà nước và Chính phủ Nhật Bản trao Huân chương Thụy Bảo có tia vàng và ruy băng cổ vì những đóng góp vào hoạt động giao lưu học thuật Nhật-Việt.
'Sự hiện diện và bài phát biểu chính sách đối ngoại của Thủ tướng Takaichi Sanae tại VNU không chỉ để lại dấu ấn sâu sắc trong cộng đồng học thuật, mà còn tiếp tục khẳng định niềm tin cũng như kỳ vọng của Chính phủ Nhật Bản với vai trò của VNU trong quan hệ hợp tác song phương', bản tin của VNU kết luận.
