Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan đầu tuần này đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong đó hai nhà lãnh đạo thảo luận về chương trình nghị sự song phương, đặc biệt tập trung vào những khó khăn đang nổi lên trong quan hệ kinh tế giữa hai nước. Theo trang web của Tổng thống Nga (Kremlin.ru), cuộc điện đàm được tiến hành theo sáng kiến của phía Armenia.
Vấn đề thương mại và rào cản xuất khẩu
Theo thông tin từ phía chính phủ Armenia, ông Pashinyan nhấn mạnh rằng các biện pháp hạn chế đối với việc xuất khẩu hàng hóa có xuất xứ Armenia sang thị trường Nga đang mâu thuẫn với khuôn khổ pháp lý và hợp đồng điều chỉnh quan hệ Armenia - Nga, cũng như với các quy định của Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Thủ tướng Pashinyan đã đề nghị Tổng thống Putin có biện pháp giải quyết vấn đề này, Văn phòng Thủ tướng Armenia cho biết.
Việc hàng hóa Armenia gặp trở ngại khi tiếp cận thị trường Nga không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và người sản xuất Armenia mà còn đặt ra câu hỏi về việc thực thi các cam kết trong khuôn khổ EAEU – tổ chức mà Armenia là thành viên. Ông Pashinyan khẳng định Yerevan sẵn sàng giải quyết các vấn đề nêu trên thông qua đối thoại cởi mở, mang tính xây dựng và trên tinh thần hữu nghị với các đối tác.
Trưng cầu dân ý về EU: Lằn ranh mới trong quan hệ Nga - Armenia
Song song với vấn đề thương mại, hai nhà lãnh đạo cũng đề cập đến khả năng tổ chức trưng cầu dân ý tại Armenia về việc quốc gia Nam Kavkaz (Caucasus) gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Nội dung này được nhắc đến trong tuyên bố chung của lãnh đạo 4 nước thành viên EAEU gồm Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Nga, được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh của liên minh này ở Astana ngày 29/5.
Phía Điện Kremlin cho biết Tổng thống Putin tái khẳng định cam kết với tuyên bố chung đó và nhấn mạnh rằng Armenia cần sớm tổ chức trưng cầu dân ý để quyết định liệu Yerevan sẽ gia nhập EU hay tiếp tục ở lại EAEU. "Tổng thống Vladimir Putin tái khẳng định cam kết của mình đối với Tuyên bố chung được các nhà lãnh đạo Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Nga thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh EAEU ở Astana ngày 29/5 liên quan đến nỗ lực của Cộng hòa Armenia nhằm gia nhập EU. Đặc biệt, ông nhấn mạnh rằng Armenia cần nhanh chóng tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý quốc gia về việc liệu nước này nên gia nhập EU hay vẫn ở lại EAEU", tuyên bố trên trang web của Điện Kremlin cho biết.
Đáp lại, Thủ tướng Pashinyan nêu rõ rằng việc tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý như vậy chỉ có thể thực hiện trên thực tế sau khi Armenia chính thức nộp đơn xin gia nhập EU, biến vấn đề này thành một nội dung cụ thể cần xem xét.
Căng thẳng gia tăng và tác động kinh tế
Quan hệ giữa Moscow và Yerevan ngày càng trở nên căng thẳng khi Armenia tăng cường quan hệ với phương Tây. Tháng trước, Nga đã áp đặt các hạn chế thương mại, tạm thời cấm nhập khẩu một loạt sản phẩm của Armenia, bao gồm trái cây và rau quả, hoa, cá và đồ uống có cồn. Ông Pashinyan đã đến thăm Nga hồi đầu tháng này sau khi đảng Hợp đồng Dân sự của ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lập pháp vào tháng 6.
Moscow đã cảnh báo rằng Yerevan có thể bị đình chỉ tư cách thành viên EAEU nếu tiếp tục theo đuổi tư cách thành viên EU. Armenia phụ thuộc rất nhiều vào Nga về nguồn cung năng lượng, trong khi Nga chiếm khoảng 35% kim ngạch thương mại quốc tế của Armenia năm ngoái. Con số này cho thấy mức độ phụ thuộc kinh tế sâu sắc của Armenia vào Nga, làm gia tăng tính chất nhạy cảm của các cuộc đàm phán.
Cuộc điện đàm lần này diễn ra trong bối cảnh Armenia đang nỗ lực cân bằng giữa quan hệ truyền thống với Nga và xu hướng hội nhập châu Âu. Các nhà phân tích nhận định kết quả của cuộc trưng cầu dân ý tiềm năng sẽ là bước ngoặt lớn, không chỉ với Armenia mà còn với cấu trúc an ninh và kinh tế của toàn khu vực Nam Caucasus.
Minh Đức (Theo Arm Radio, Commonspace.eu)
