Thể thao Việt Nam: Từ lời kêu gọi lịch sử đến khát vọng vươn tầm quốc tế
Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục năm 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành kim chỉ nam định hướng cho ngành thể thao Việt Nam suốt hơn 80 năm qua. Ông Nguyễn Danh Hoàng Việt, Cục trưởng Thể dục thể thao, chia sẻ: "Chúng tôi luôn xác định ngoài thể thao thành tích cao, phải đẩy mạnh thể chất, nâng cao sức khỏe và tầm vóc con người Việt Nam". Với sự quan tâm đầu tư của Đảng và Nhà nước, phong trào tập luyện thể dục thể thao ngày càng phát triển sâu rộng, ước tính đến năm 2025, tỷ lệ người dân tập luyện thường xuyên đã đạt hơn 38% trên cả nước.
Những dấu son lịch sử và thành tích nổi bật
Thể thao Việt Nam đã trải qua một hành trình đầy ấn tượng, từ những bước đi đầu tiên sau thống nhất đất nước năm 1975. Năm 1962, xạ thủ Trần Oanh (Quân đội) đã lập kỳ tích với 587 điểm tại Giải bắn súng quân dụng các nước xã hội chủ nghĩa tổ chức ở Tiệp Khắc, vượt qua kỷ lục thế giới 586 điểm do một xạ thủ Mỹ nắm giữ. Sau đó, SEA Games 22 năm 2003 do Việt Nam đăng cai lần đầu đã đánh dấu bước ngoặt khi đoàn thể thao nước ta đứng đầu Đông Nam Á.
Trên đấu trường quốc tế, tấm Huy chương Vàng Olympic đầu tiên của xạ thủ Hoàng Xuân Vinh tại Rio 2016, phá kỷ lục thế giới, là minh chứng cho khả năng vươn tới đỉnh cao. Cùng với đó là những tấm Huy chương Bạc Olympic của võ sĩ Taekwondo Trần Hiếu Ngân (năm 2000) và lực sĩ cử tạ Hoàng Anh Tuấn (2008). Ở cấp độ châu Á, nhiều vận động viên như Quách Thị Lan, Bùi Thị Thu Thảo (điền kinh), Trần Quang Hạ (taekwondo) đã giành Huy chương Vàng.
Tại SEA Games 31, đoàn thể thao Việt Nam dẫn đầu toàn đoàn với số lượng huy chương kỷ lục, và các kỳ SEA Games 32, 33 tiếp tục duy trì vị thế tốp đầu nhờ những "cô gái vàng" như Bùi Thị Thu Thảo, Nguyễn Thị Huyền, Quách Thị Lan. Bóng đá, môn thể thao có sức lan tỏa lớn, cũng ghi nhận bước phát triển vượt bậc với thành tích Á quân U23 châu Á 2018 dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Park Hang-seo, cùng kỳ tích dự World Cup 2023 của bóng đá nữ và nhiều chức vô địch Đông Nam Á.
Khó khăn, thách thức và giải pháp đột phá
Tuy nhiên, sau thành công của Hoàng Xuân Vinh, thể thao Việt Nam chưa có thêm huy chương vàng Olympic nào. Nhà báo thể thao Nguyễn Lưu nhận định: "Việt Nam luôn trong tốp 3 SEA Games, nhưng chỉ xếp thứ 6 về thành tích khi bước ra đấu trường châu lục và thế giới. 10 năm qua, chúng ta chưa thể giành thêm huy chương Olympic, trong khi các nước như Philippines, Malaysia đều đặn đoạt huy chương, thậm chí Huy chương Vàng".
Ông Nguyễn Hồng Minh, nguyên Vụ trưởng Thể thao thành tích cao, chia sẻ: "Nếu không xác định đúng hướng đi và chiến lược đầu tư, chúng ta sẽ bị tụt lại bởi thể thao khu vực và thế giới đang phát triển nhanh chóng. Cần đầu tư bài bản về cơ sở vật chất, khoa học kỹ thuật và có huấn luyện viên, chuyên gia giỏi". Ở bóng đá, yếu tố chuyên gia nước ngoài như Park Hang-seo và Kim Sang-sik rất quan trọng, nhưng chỉ các liên đoàn mạnh mới đủ tài chính thuê. Nhiều cơ sở huấn luyện chưa đáp ứng yêu cầu hiện đại, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo vận động viên.
Huấn luyện viên Mai Đức Chung nhấn mạnh: "Dù bóng đá nữ có thành tích vượt bậc, giữ vững và nâng cao còn khó hơn. Cần phát triển phong trào rộng khắp, tạo nguồn vận động viên dồi dào, đào tạo huấn luyện viên, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và cọ xát quốc tế".
Chiến lược phát triển và khát vọng tương lai
Ngành thể thao đang triển khai chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045, với các giải pháp đột phá. Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương cho biết: "Chúng tôi tập trung chăm lo toàn diện cho vận động viên, từ tiền lương, dinh dưỡng đến bảo đảm sinh kế sau giải nghệ thông qua Nghị định số 349/2025/NĐ-CP. Điểm quan trọng là xây dựng hệ thống đào tạo vận động viên trẻ bài bản, phát hiện tài năng sớm, kết hợp nhà trường và trung tâm huấn luyện".
Phong trào thể dục thể thao quần chúng cũng được đẩy mạnh, cùng với đầu tư trọng tâm vào các nội dung Olympic thế mạnh và đấu trường ASIAD. Ngành thể thao tập trung ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hiện đại hóa hệ thống y học thể thao. Kinh tế thể thao cần được khơi thông bằng chính sách xã hội hóa, thu hút tập đoàn kinh tế lớn đầu tư cơ sở hạ tầng và tổ chức sự kiện quốc tế.
Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương nhấn mạnh: "Để bứt phá, chúng ta phải đưa thể thao lan tỏa trong mọi tầng lớp nhân dân, từ học đường đến lực lượng vũ trang. Những người hoạch định chính sách cần chủ động, quyết liệt tìm kiếm giải pháp đột phá, mở đường cho thể thao Việt Nam vươn tới tầm cao mới".
Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1946: "Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe là cả nước mạnh khỏe... Dân cường thì quốc thịnh" vẫn là động lực thúc đẩy ngành thể thao không ngừng phấn đấu, hướng tới một tương lai rạng rỡ trên đấu trường quốc tế.
